Dlaczego hodowla zwierząt jest nieefektywna

Nowe badanie pt. “Lepsze białka bez hodowli zwierząt: żywność minimalizująca wpływ na środowisko” (“Better proteins beyond livestock: food without the footprint”) opublikowane w czasopiśmie naukowym Biochem pokazuje skalę nieefektywności obecnego systemu żywnościowego opartego na źródłach białka pochodzenia zwierzęcego. Hodowla zwierząt wykorzystuje prawie 80% wszystkich gruntów rolnych na świecie, dostarczając jednocześnie mniej niż 20% globalnych kalorii i około jedną trzecią białka. Naukowcy wskazują, że przejście na system oparty na roślinach i alternatywnych białkach może radykalnie zmniejszyć zużycie zasobów, emisje gazów cieplarnianych i zagrożenia dla zdrowia publicznego.

Ukryte koszty produkcji mięsa i nabiału

Produkcja żywności pochodzenia zwierzęcego wymaga ogromnych ilości zasobów. Aby wyprodukować kilogram wołowiny, potrzeba kilku kilogramów zboża, które mogłoby zostać spożyte bezpośrednio przez ludzi.

Hodowla zwierząt odpowiada za ponad połowę wszystkich emisji gazów cieplarnianych związanych z produkcją żywności. Wbrew powszechnym przekonaniom, systemy „regeneracyjne” czy wypas bydła często generują jeszcze więcej emisji na kilogram mięsa niż intensywna hodowla, ze względu na wolniejszy proces hodowli i większe zapotrzebowanie na ziemię.

Zagrożenia dla zdrowia publicznego

Przemysłowa hodowla zwierząt stwarza idealne warunki do rozprzestrzeniania się chorób. Stłoczone, nienaturalne warunki osłabiają układ odpornościowy zwierząt, a wirusy i bakterie mogą łatwo między nimi cyrkulować. Ostatnie ogniska ptasiej grypy, które dotknęły miliony ptaków, a następnie krowy mleczne i osoby pracownicze na fermach, pokazują jak kruchy jest system oparty na produkcji zwierzęcej.

Ponad 70% globalnej produkcji antybiotyków trafia do hodowli zwierząt. Antybiotyki są wykorzystywane nie do leczenia zwierząt, ale do przyspieszenia ich wzrostu i zapobiegania chorobom w zatłoczonych fermach. To napędza powstanie bakterii opornych na antybiotyki, które ONZ uznaje za jedno z największych zagrożeń dla zdrowia publicznego. Jeśli globalnie nie zostaną podjęte odpowiednie działania, oporność na leki może powodować 10 milionów zgonów rocznie do 2050 roku.

Co dalej?

Kilka krajów, w tym Chiny, Izrael, Singapur i Brazylia, już aktywnie wspiera rozwój alternatywnych białek, rozpoznając w nich kwestię bezpieczeństwa żywnościowego i narodowego. W Stanach Zjednoczonych szpitale publiczne w Nowym Jorku domyślnie serwują posiłki roślinne.

Naukowcy i badaczki podkreślają, że osoby decyzyjne mogą przyspieszyć ten proces poprzez finansowanie badań, aktualizację ścieżek regulacyjnych i zakończenie powtarzających się działań ratujących przemysł hodowlany. Ważne jest też przekierowanie dotacji z upraw paszowych na zróżnicowane źródła białka.

Przejście z hodowli zwierząt na roślinny system żywnościowy może znacząco zmniejszyć użycie ziemi, zużycie wody, emisje gazów cieplarnianych oraz zagrożenia dla zdrowia publicznego związane z chorobami przewlekłymi, opornością na antybiotyki i chorobami odzwierzęcymi.

Źródło: Harsini F., Mishra V., McCord J. (2025). „Better proteins beyond livestock: food without the footprint”, PROTEOMICS, Open Access.

Zdjęcie: Canva