Stanowisko ws. zielonych zamówień publicznych w obszarze żywności

Green REV Institute apeluje do Ministerstwa Finansów o włączenie zdrowia publicznego, klimatu oraz jakości żywności jako równorzędnych filarów Polityki Zakupowej Państwa na lata 2026–2029. Organizacja podkreśla, że zamówienia publiczne w obszarze żywności stanowią dziś niewykorzystane narzędzie transformacji systemu żywnościowego, które może jednocześnie poprawiać zdrowie społeczeństwa, wzmacniać lokalne rolnictwo i ograniczać presję klimatyczną.

W stanowisku Green REV Institute wskazuje, że instytucje publiczne w Polsce każdego dnia zapewniają setki tysięcy posiłków w szkołach, szpitalach, przedszkolach, uczelniach czy jednostkach wojskowych, co czyni je jednym z kluczowych narzędzi kształtujących nawyki żywieniowe całego społeczeństwa. Organizacja zwraca uwagę, że obecny system zamówień publicznych wciąż w zbyt dużym stopniu opiera się na kryterium najniższej ceny, co ogranicza możliwość wdrażania standardów jakościowych, zdrowotnych i środowiskowych.

Green REV Institute powołuje się na międzynarodowe rekomendacje, w tym analizy FAO oraz raport Strategic Dialogue on the Future of EU Agriculture, które wskazują na konieczność odejścia od podejścia opartego wyłącznie na cenie na rzecz „najlepszej wartości”, uwzględniającej jakość żywności, jej wpływ na zdrowie i środowisko oraz warunki produkcji. Organizacja podkreśla również, że raport Wspólnego Centrum Badawczego Komisji Europejskiej z 2025 roku jednoznacznie rekomenduje rozwój zamówień publicznych wspierających dietę roślinną, krótkie łańcuchy dostaw oraz zrównoważone systemy żywnościowe.

W stanowisku zwrócono uwagę, że choroby dietozależne stanowią jedno z największych wyzwań zdrowia publicznego w Europie i w Polsce, a niewłaściwe nawyki żywieniowe są kluczowym czynnikiem rozwoju chorób cywilizacyjnych. W ocenie organizacji zamówienia publiczne mogą stać się narzędziem profilaktyki zdrowotnej, jeśli zostaną powiązane z obowiązkowymi standardami żywieniowymi oraz większym udziałem żywności roślinnej w instytucjach publicznych.

Green REV Institute postuluje, aby Polityka Zakupowa Państwa na lata 2026–2029 wprost uznała zdrowie publiczne za obowiązkowe kryterium zamówień żywnościowych, równorzędne wobec celów klimatycznych. Organizacja wskazuje również na konieczność wprowadzenia systemowych rozwiązań promujących dietę roślinną, w tym zwiększenia udziału posiłków roślinnych w instytucjach publicznych oraz zapewnienia codziennej dostępności pełnowartościowych opcji roślinnych.

W dokumencie podkreślono także znaczenie krótkich łańcuchów dostaw i wsparcia lokalnych rolniczek i rolników poprzez uproszczenie procedur przetargowych oraz premiowanie zrównoważonych praktyk produkcyjnych. Zdaniem Green REV Institute instytucje publiczne powinny pełnić rolę liderów zmiany kulturowej, edukując i kształtując zdrowe nawyki żywieniowe poprzez przejrzystość menu, działania edukacyjne oraz współpracę z lokalnymi dostawcami.

Organizacja apeluje o stworzenie spójnego systemu zielonych zamówień publicznych w obszarze żywności, który obejmie wszystkie źródła finansowania publicznego oraz umożliwi mierzenie efektów zdrowotnych, środowiskowych i społecznych. W ocenie Green REV Institute jedynie zintegrowane podejście pozwoli wykorzystać potencjał sektora publicznego do budowy zdrowszego, bardziej odpornego i zrównoważonego systemu żywnościowego w Polsce.