Holandia chce ograniczyć emisje z ferm. Rolnicy odpowiadają protestem

Władze Brabancji Północnej rozważają cofnięcie pozwoleń pięciu fermom drobiu położonym w pobliżu obszarów Natura 2000, europejskiej sieci chroniącej cenne i zagrożone siedliska oraz gatunki. Działania mają służyć ograniczeniu depozycji związków azotu, ale wywołały protest setek rolników, którzy 14 sierpnia przyjechali ciągnikami do Den Bosch.

W kilku punktach

• Protest odbył się 14 sierpnia w Den Bosch, przed siedzibą władz Brabancji Północnej. Wzięły w nim udział setki rolników, a dziesiątki ciągników dotarły pod budynek prowincji.
• Władze prowincji zamierzają cofnąć pozwolenia pięciu fermom drobiu położonym w pobliżu obszarów Natura 2000. Decyzja nie jest jeszcze ostateczna.
• Sprawa jest następstwem wieloletniego postępowania dotyczącego depozycji związków azotu na chronionych terenach. W kwietniu 2025 r. sąd nakazał władzom ponownie rozpatrzyć wnioski dotyczące ograniczenia lub cofnięcia pozwoleń.
• Sąd stwierdził, że potrzebny jest trwały i znaczący spadek depozycji azotu, a dotychczasowe działania są niewystarczające.

Protest w Den Bosch był reakcją na zamiar władz Brabancji Północnej dotyczący pięciu ferm drobiu. Znajdują się one w pobliżu obszarów Natura 2000 wrażliwych na nadmierną depozycję związków azotu. O sprawie informowały m.in. holenderski NOS oraz brytyjski Farmers Weekly.

Organizacje środowiskowe Mobilisation for the Environment i Vereniging Leefmilieu od lat domagają się od władz działań wobec ferm położonych w pobliżu chronionych terenów. Wnioskowały o cofnięcie lub ograniczenie pozwoleń, argumentując, że depozycja związków azotu może prowadzić do dalszego pogarszania stanu przyrody.

Prowincja początkowo odrzucała te żądania. Argumentowała między innymi, że cofnięcie pozwoleń byłoby zbyt daleko idącą ingerencją, a problem powinny rozwiązać szersze działania krajowe i regionalne służące ograniczeniu emisji. Sprawa trafiła jednak do sądu.

W kwietniu 2025 r. Sąd Brabancji Wschodniej nakazał prowincji ponownie rozpatrzyć wnioski organizacji środowiskowych. W komunikacie dotyczącym orzeczenia wskazał, że w przypadku objętych postępowaniem obszarów konieczne są skuteczniejsze działania.

Szczegółowe orzeczenie sądu mówi o potrzebie osiągnięcia w ciągu roku trwałego i znaczącego ograniczenia depozycji związków azotu. Sąd uznał również, że istniejące programy dobrowolnego wycofywania się z produkcji zwierzęcej nie przynoszą na objętych sprawą obszarach wystarczających rezultatów.

Nie oznaczało to automatycznego nakazu zamknięcia ferm. Sąd zobowiązał prowincję do zastosowania odpowiednich środków, uwzględniających okoliczności każdego przypadku. Jedną z dopuszczonych możliwości jest częściowe cofnięcie pozwolenia. Decyzja o zamiarze cofnięcia pozwoleń pięciu fermom należy więc do władz Brabancji, a nie do sądu.

Po wyroku pięć ferm przedstawiło własne propozycje zmniejszenia emisji. Jak opisuje DutchNews, plany trafiły do władz w listopadzie 2025 r. Przez kolejne miesiące zainteresowani nie otrzymali jednak odpowiedzi. W lipcu dowiedzieli się, że prowincja zamierza cofnąć ich pozwolenia.

Sposób prowadzenia postępowania stał się jednym z argumentów protestujących. Podczas nadzwyczajnego posiedzenia władz prowincji odpowiedzialna za sprawę Saskia Boelema przeprosiła za przebieg procesu. Przyznała, że rozmowy z zainteresowanymi powinny rozpocząć się wcześniej.

Po wielogodzinnej debacie władze Brabancji poinformowały, że na razie podtrzymują zamiar cofnięcia pozwoleń, podkreślając jednocześnie, że jest to decyzja wstępna i nie podjęto jeszcze nieodwracalnych kroków.

Na zapowiedź prowincji zareagowały organizacje rolnicze. 14 sierpnia setki osób protestowały przed siedzibą władz w Den Bosch. Do miasta przyjechało również kilkadziesiąt ciągników, a ich przejazd spowodował utrudnienia na okolicznych drogach – informował holenderski NL Times.

Jednym z głównych argumentów protestujących jest obawa, że sprawa pięciu ferm stworzy precedens dla podobnych postępowań w innych częściach kraju. Farmers Defence Force i organizacje zrzeszające producentów sprzeciwiają się możliwości cofania wcześniej wydanych pozwoleń.

Wydane wcześniej pozwolenia nie znoszą obowiązku ochrony obszarów Natura 2000. Sąd Brabancji Wschodniej uznał, że dotychczasowe działania nie zapewniają wystarczająco szybkiego ograniczenia depozycji związków azotu.

Teraz ruch należy do władz Brabancji Północnej. Ostateczne decyzje dotyczące pięciu ferm jeszcze nie zapadły, ale prowincja podtrzymuje zamiar cofnięcia ich pozwoleń.

Fot. Kevin Grieve | Unsplash