Stanowisko Green REV Institute ws. Funduszu Aktywności Obywatelskiej

Green REV Institute przedstawił uwagi do projektu zmian w ustawie o samorządzie gminnym oraz innych ustawach, dotyczących m.in. Funduszu Aktywności Obywatelskiej. Fundacja postuluje doprecyzowanie zasad wsparcia lokalnych działań i wyraźne uwzględnienie inicjatyw na rzecz ochrony środowiska i klimatu.

Stanowisko z 31 sierpnia 2026 r. wskazuje rozbieżności między proponowanymi przepisami a uzasadnieniem projektu. Uwagi dotyczą zakresu finansowanych działań, dostępu do środków, ich przyznawania i rozliczania oraz ciągłości realizowanych inicjatyw lokalnych. Zdaniem Green REV Institute projekt wymaga dopracowania, aby nowe rozwiązania były przejrzyste i dostępne dla osób oraz organizacji działających lokalnie.

Jedna z głównych uwag dotyczy ograniczenia wsparcia do aktywności podejmowanej „na rzecz najbliższego sąsiedztwa”. Jak wskazuje fundacja, projekt nie definiuje tego pojęcia. Jego uzasadnienie opisuje natomiast znacznie szerszy zakres działań, obejmujący m.in. edukację obywatelską, wolontariat, konsultacje i rzecznictwo.

Green REV Institute proponuje zachowanie otwartego katalogu wspieranych aktywności. Postuluje również wyraźne wymienienie lokalnych inicjatyw na rzecz ochrony środowiska i klimatu. W stanowisku podkreśla ich znaczenie dla zaangażowania obywatelskiego i budowania odporności lokalnych wspólnot.

Kolejne uwagi dotyczą finansowania Funduszu Aktywności Obywatelskiej. Fundacja zwraca uwagę, że przepisy i uzasadnienie różnie opisują dopuszczalne źródła środków. Wymaga wyjaśnienia, czy fundusz będzie mógł korzystać także z innych środków publicznych i prywatnych niż te wyraźnie wymienione w projektowanych przepisach.

Według stanowiska doprecyzowania wymagają również zasady dostępu do wsparcia. Projekt przewiduje możliwość ubiegania się o nie przez organizacje, osoby fizyczne i grupy nieformalne. Jednocześnie przepis dotyczący wydzielonej puli środków odnosi się wyłącznie do organizacji pozarządowych. Fundacja wnosi o wyjaśnienie, czy takie zróżnicowanie jest zamierzone.

Projekt dopuszcza też powierzenie prowadzenia funduszu organizacji pozarządowej. Green REV Institute wskazuje na potrzebę określenia zasad jej działania jako operatora, w tym przyznawania, rozliczania i kontroli przekazywanych środków.

Stanowisko obejmuje także relację między funduszem a inicjatywą lokalną. Zgodnie z opisanym w dokumencie uzasadnieniem projektu fundusz ma wspierać działania społeczne i rozwój organizacyjny, a inicjatywa lokalna służyć przedsięwzięciom infrastrukturalnym i inwestycyjnym. Zdaniem fundacji przepisy powinny wyraźniej odzwierciedlać ten podział, zwłaszcza w przypadku działań łączących oba elementy.

Green REV Institute postuluje ponadto wprowadzenie przepisów przejściowych. Powinny one określać zasady postępowania ze złożonymi wnioskami, zawartymi umowami i inicjatywami będącymi w realizacji. Chodzi o zapewnienie ciągłości działań po zmianie ich podstawy prawnej.

Fundacja wskazuje również błędne odesłania między przepisami oraz niejasności dotyczące odliczania darowizn na fundusz. Zwraca uwagę na brak przepisu określającego termin wejścia ustawy w życie.

Wśród postulatów znalazło się zapewnienie odpowiedniego czasu między ogłoszeniem ustawy a rozpoczęciem stosowania nowych zasad. Gminy potrzebują go na przygotowanie się do zmian oraz przyjęcie lub dostosowanie uchwał.

Pełna treść stanowiska Green REV Institute jest dostępna w załączniku.