„Robimy za mało” przyznaje dyrektor DG Clima

W siedzibie Przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Polsce 18 lutego odbyło się spotkanie Ambasadorek i Ambasadorów Europejskiego Paktu Klimatycznego z Kurtem Vandenberghe, Dyrektorem Generalnym DG Clima. Uczestniczyła w nim Morgan Janowicz, Ambasadorka Paktu, reprezentująca Green REV Institute. Spotkanie dotyczyło wyzwań unijnej polityki klimatycznej. Morgan Janowicz zabrała głos w kwestii transformacji systemu żywnościowego w polityce klimatycznej Unii Europejskiej.

Morgan Janowicz przedstawiła działania Green REV Institute na rzecz zrównoważonego systemu żywnościowego, recenzując m.in. sprawę skargi złożonej w sierpniu 2025 roku skargę do Europejskiej Rzeczniczki Praw Obywatelskich, Teresy Anjinho. Skarga dotyczyła zaniechania przez Komisję Europejską przyjęcia legislacji o zrównoważonych systemach żywnościowych, której projekt nigdy nie został opublikowany, mimo że ponad 90% uczestniczek i uczestników konsultacji publicznych uznało obecny system żywnościowy za niezrównoważony. W październiku 2023 roku inicjatywa została usunięta z programu prac legislacyjnych na 2024 rok, bez żadnego uzasadnienia. W odpowiedzi na skargę Rzeczniczka wszczęła dochodzenie wobec Komisji Europejskiej, potwierdzając, że organizacje społeczeństwa obywatelskiego mają prawo domagać się transparentności i rozliczalności unijnych instytucji.

Dyrektor Vandenberghe odniósł się do przedstawionych argumentów, zaznaczając, że “jako UE robimy za mało w zakresie transformacji systemu żywnościowego”. Wciąż zbyt rzadko wskazuje się na realny wpływ obecnego modelu produkcji żywności na zdrowie ludzi i na koszty środowiskowe ponoszone przez całe społeczeństwo. Jednocześnie debata w zakresie systemów żywnościowych jest głęboko spolaryzowana.

Produkcja zwierzęca odpowiada za około 14,5% globalnych emisji gazów cieplarnianych (FAO), a systemy żywnościowe jako całość generują nawet jedną trzecią wszystkich emisji na świecie. Co istotne, emisje z żywności pochodzenia zwierzęcego są dwukrotnie wyższe niż z roślinnej, a hodowla zajmuje ponad jedną trzecią wszystkich użytków rolnych. Przy obecnym tempie wzrostu popytu na mięso, do 2050 roku wymagałaby przekształcenia nawet 80% pozostałych lasów i terenów zielonych. Równolegle, dieta bogata w przetworzone produkty pochodzenia zwierzęcego jest jednym z głównych czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, nowotworów i cukrzycy typu 2.
Skala zagrożenia jest precyzyjnie udokumentowana. Światowa Organizacja Zdrowia sklasyfikowała mięso przetworzone jako substancję rakotwórczą dla ludzi (Grupa 1), a każde 50 gramów spożywane codziennie zwiększa ryzyko raka jelita grubego o 18%. Do tego dochodzi wymiar antybiotykooporności, aż 73% wszystkich antybiotyków stosowanych globalnie trafia do zwierząt hodowlanych, co już teraz przyczynia się do 700 tysięcy zgonów rocznie i grozi 10 milionami do 2050 roku. Choroby dietozależne są odpowiedzialne za większość zgonów w Europie, a UE wydaje rocznie setki miliardów euro na ich leczenie. 

Green REV Institute od 2025 roku jest oficjalną Partnerką Europejskiego Paktu Klimatycznego, jako jedna z zaledwie trzech pierwszych organizacji z Polski, które uzyskały ten status. W ramach Paktu działają dwie Ambasadorki: Anna Spurek, Prezeska Green REV Institute oraz Morgan Janowicz.