Czy opinia TSUE może zatrzymać umowę UE–Mercosur?

Parlament Europejski zdecydował zwrócić się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o opinię prawną dotyczącą zgodności umowy UE–Mercosur z traktatami UE. Jak wynika z oficjalnych informacji PE, większością 334 głosów przyjęto rezolucję wzywającą Trybunał do oceny zarówno umowy o partnerstwie UE–Mercosur, jak i tymczasowej umowy handlowej. Skierowanie sprawy do TSUE oznacza, że instytucje unijne będą musiały poczekać na rozstrzygnięcie sądu, zanim Parlament będzie mógł podjąć decyzję o wyrażeniu zgody na zawarcie porozumienia. Do czasu wydania opinii europosłowie zapowiedzieli kontynuowanie analizy tekstów, jednak bez podejmowania ostatecznych decyzji legislacyjnych.

Choć umowa UE–Mercosur została podpisana 17 stycznia przez Komisję Europejską oraz przedstawicieli Argentyny, Brazylii, Paragwaju i Urugwaju po zatwierdzeniu przez Radę UE, sam podpis nie oznacza jeszcze jej wejścia w życie. Zgodnie z procedurami unijnymi porozumienie wymaga zgody Parlamentu Europejskiego. Opinia Trybunału może mieć w tym procesie decydujące znaczenie. Jeżeli TSUE uzna, że umowa lub jej część narusza traktaty UE, ratyfikacja porozumienia w obecnym kształcie nie będzie możliwa. W praktyce mogłoby to zablokować wdrożenie umowy i wymusić renegocjacje lub zmianę jej konstrukcji prawnej.

Po głosowaniu w Parlamencie przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen podkreśliła, że istnieje „wyraźny interes, aby korzyści wynikające z umowy handlowej Mercosur zostały wdrożone jak najszybciej”. Jak relacjonuje Interia, Ursula von der Leyen zaznaczyła, że choć decyzja o tymczasowym stosowaniu postanowień umowy jeszcze nie zapadła, Komisja Europejska jest gotowa do jej tymczasowego wdrożenia, gdy tylko co najmniej jedno z państw Mercosuru zakończy własne procedury ratyfikacyjne i będzie to możliwe od strony proceduralnej. Von der Leyen wskazała również, że szybkie wejście umowy w życie ma umożliwić realizację korzyści gospodarczych oraz ograniczyć opór państw i środowisk sceptycznych wobec porozumienia. Szef Rady Europejskiej, Antonio Costa, również apeluje o tymczasowe stosowanie postanowień umowy, podkreślając, że wystarczającą podstawą prawną do podjęcia takich działań jest głosowanie w Radzie UE.

Zestawienie decyzji Parlamentu Europejskiego o skierowaniu umowy do TSUE ze stanowiskiem przewodniczącej Komisji Europejskiej pokazuje wyraźne napięcie między mechanizmem prawno-instytucjonalnej kontroli zgodności z traktatami a politycznym i gospodarczym dążeniem do jak najszybszego uruchomienia umowy. Ewentualna negatywna opinia Trybunału nie unieważni podpisanego dokumentu, ale może skutecznie powstrzymać jego ratyfikację i wejście w życie, co oznacza, że mimo deklaracji Komisji Europejskiej dalszy los umowy UE–Mercosur pozostaje uzależniony od rozstrzygnięcia TSUE oraz kolejnych etapów prac w Parlamencie Europejskim.

Photo: Multimedia Centre | European Parliament