Zabezpieczenie przyszłości WPR – raport Food Forward Europe

Raport „Zabezpieczenie przyszłości WPR: przywrócenie równowagi w unijnych subsydiach na rzecz produkcji roślinnej” został opublikowany przez organizację Food Forward Europe w kwietniu 2026 roku. Dokument stanowi analizę prawną i polityczną funkcjonowania Wspólnej Polityki Rolnej UE (WPR) oraz jej wpływu na system żywnościowy w Europie.

Obecny model wydatkowania środków w ramach WPR w istotny sposób kształtuje strukturę rolnictwa, faworyzując duże gospodarstwa oraz produkcję zwierzęcą i systemy zależne od pasz. Około 82% subsydiów rolnych w UE trafia bezpośrednio lub pośrednio do sektora produkcji zwierzęcej, podczas gdy uprawy przeznaczone bezpośrednio do spożycia przez ludzi, w tym roślinne źródła białka, otrzymują znacznie mniejsze wsparcie. Jednocześnie system ten sprzyja koncentracji ziemi, wzrostowi cen gruntów oraz utrudnia wejście do sektora młodym rolnikom.

Autorzy i autorki wskazują na rosnącą niespójność między wydatkami publicznymi a celami UE w zakresie klimatu, ochrony środowiska, dobrostanu zwierząt oraz bezpieczeństwa żywnościowego. W szczególności podkreślają, że obecny model WPR utrwala produkcję wysokoemisyjną, uzależnioną od importu białka (np. soi), co stanowi strategiczną słabość UE. Raport identyfikuje także rosnące ryzyka prawne – w tym możliwość kwestionowania polityki rolnej przed sądami UE i krajowymi ze względu na jej niespójność z obowiązującymi przepisami.

Dokument zawiera szczegółową diagnozę funkcjonowania WPR, analizę jej skutków ekonomicznych, środowiskowych i prawnych oraz ocenę mechanizmów finansowania. Obejmuje również identyfikację luk prawnych i potencjalnych ścieżek sporów sądowych, a także przedstawia konkretne rekomendacje dla reformy polityki rolnej po 2027 roku.

Kluczową propozycją raportu jest przesunięcie 20% środków WPR (obecnie wspierających głównie produkcję zwierzęcą) na rozwój produkcji roślinnych źródeł białka przeznaczonych do spożycia przez ludzi. Taka zmiana – szacowana na ok. 60 mld euro w ciągu siedmiu lat – miałaby wzmocnić bezpieczeństwo żywnościowe UE, zwiększyć autonomię białkową, ograniczyć zależność od importu oraz lepiej dostosować politykę rolną do celów klimatycznych i środowiskowych. Proponowana reforma nie oznacza likwidacji wsparcia dla sektora zwierzęcego, lecz ma na celu skorygowanie strukturalnej nierównowagi i stworzenie bardziej zrównoważonego, odpornego i przyszłościowego systemu żywnościowego w Unii Europejskiej.