Teresa Anjinho podejmuje kolejne kroki ws. skargi Green REV Institute

Odpowiedź Komisji Europejskiej na skargę Green REV Institute dotyczącą losów prawa o zrównoważonych systemach żywnościowych (SFSL) nie rozwiała wątpliwości co do statusu tej inicjatywy. Mimo obszernego przedstawienia kontekstu politycznego i gospodarczego Komisja nie wskazała jednoznacznie, czy prace nad projektem są kontynuowane, zawieszone czy wycofane, ani nie przedstawiła harmonogramu dalszych działań. W związku z tym Europejska Rzeczniczka Praw Obywatelskich zdecydowała o podjęciu kolejnych kroków i wystąpiła do przewodniczącej Komisji Europejskiej z wnioskiem o spotkanie w celu uzyskania precyzyjnych odpowiedzi.

W lipcu 2025 roku Green REV Institute złożył skargę do Europejskiej Rzeczniczki Praw Obywatelskich, Teresy Anjinho, wskazując na brak informacji publicznej na temat statusu planowanego wniosku ustawodawczego w sprawie zrównoważonych systemów żywnościowych. Inicjatywa ta była zapowiedziana w unijnej strategii „Od pola do stołu” i poprzedzona konsultacjami publicznymi oraz zbieraniem opinii interesariuszy.

Organizacja zwróciła uwagę, że Komisja Europejska nie ujęła tego wniosku w swoim programie prac na 2024 rok, nie wyjaśniła przyczyn opóźnienia ani nie przedstawiła zaktualizowanych ram czasowych. Pomimo wcześniejszego zaangażowania obywateli, organizacji społecznych i środowisk eksperckich Komisja nie poinformowała, czy inicjatywa pozostaje w przygotowaniu, została wstrzymana czy całkowicie wycofana.

Zdaniem Green REV Institute brak ram prawnych dla zrównoważonych systemów żywnościowych nie jest jedynie problemem proceduralnym. Opóźnienie prac nad tym prawem oznacza dalsze funkcjonowanie systemu żywnościowego bez spójnych regulacji w zakresie ochrony zdrowia publicznego, klimatu i bioróżnorodności. Sustainable Food Systems Law miało stanowić kluczowe narzędzie transformacji europejskiego systemu żywnościowego, integrując kwestie jakości żywności, ochrony środowiska oraz stabilności ekonomicznej rolników.

W odpowiedzi na skargę Rzeczniczka Praw Obywatelskich wszczęła formalne dochodzenie i zwróciła się do Komisji Europejskiej o pisemne wyjaśnienia dotyczące powodów opóźnienia inicjatywy, aktualnego stanu prac oraz planów na przyszłość, w tym ewentualnego harmonogramu jej przyjęcia.

3 listopada 2025 roku Komisja Europejska przekazała odpowiedź, w której odniosła się do ogólnych założeń strategii „Od pola do stołu” oraz do wyzwań geopolitycznych i gospodarczych, które pojawiły się w ostatnich latach. Komisja wskazała m.in. na skutki rosyjskiej agresji na Ukrainę, wzrost cen żywności i nawozów, napięcia na rynkach rolnych oraz protesty rolników, podkreślając konieczność równoważenia konkurujących ze sobą priorytetów politycznych i gospodarczych.

Komisja argumentowała również, że cele związane ze zrównoważonymi systemami żywnościowymi są realizowane poprzez inne działania i strategie, w szczególności w ramach tzw. Wizji dla rolnictwa i żywności, której celem jest zapewnienie długoterminowej konkurencyjności unijnego sektora rolno-spożywczego. Jednocześnie w odpowiedzi nie znalazła się jednoznaczna informacja dotycząca formalnego statusu wniosku ustawodawczego ani jego dalszego losu.

W ocenie Europejskiej Rzeczniczki Praw Obywatelskich taka odpowiedź nie spełnia standardów przejrzystości wobec opinii publicznej, zwłaszcza w przypadku inicjatywy, która została wcześniej ogłoszona i poddana konsultacjom społecznym. Rzeczniczka podkreśliła, że Komisja powinna jasno informować, czy konkretne inicjatywy ustawodawcze są realizowane, zawieszone czy wycofane, oraz przedstawiać orientacyjne harmonogramy prac.

W związku z tym Rzeczniczka zwróciła się do przewodniczącej Komisji Europejskiej z wnioskiem o spotkanie zespołu dochodzeniowego z przedstawicielami Komisji. Celem spotkania ma być wyjaśnienie aktualnego statusu inicjatywy dotyczącej zrównoważonych systemów żywnościowych oraz praktyk Komisji w zakresie informowania opinii publicznej o zawieszaniu lub wycofywaniu wcześniej zapowiedzianych projektów legislacyjnych. Spotkanie ma się odbyć do 13 lutego 2026 roku.

Portrait of Teresa ANJINHO, European Ombudsman

Photo: Multimedia Centre | European Parliament