USA promuje dietę mięsną i mleczną

Administracja Trumpa opublikowała nowe wytyczne dietetyczne na lata 2025-2030, które radykalnie odchodzą od dotychczasowych rekomendacji. Dokument promuje zwiększone spożycie czerwonego mięsa, pełnotłustych produktów mlecznych i tłuszczów zwierzęcych, jednocześnie marginalizując diety roślinne.

Odwrócenie piramidy żywieniowej

Nowe wytyczne, nazwane przez sekretarzy zdrowia RFK Jr. i rolnictwa Brook Rollins „najbardziej znaczącym resetem polityki żywieniowej od dekad”, rekomendują 1,2 do 1,6 grama białka na kilogram masy ciała dziennie oraz promują gotowanie na maśle i łoju wołowym.

Poprzednie rekomendacje, oparte na dekadach badań, zalecały ograniczenie czerwonego mięsa i zastąpienie tłuszczów zwierzęcych alternatywami roślinnymi ze względu na związek z chorobami serca i przewlekłymi schorzeniami. Nowy dokument odwraca tę logikę.

Reakcja przemysłu

Przedstawiciele przemysłu mięsnego i mleczarskiego entuzjastycznie przyjęli nowe wytyczne. W USA Julie Anna Potts z Meat Institute wyraziła zadowolenie, a Ashley Peterson z National Chicken Council ogłosiła, że „kurczak wrócił na szczyt piramidy żywieniowej”.

W Polsce reakcje były równie pozytywne. Agnieszka Maliszewska, prezeska Polskiej Izby Mleka, podkreśliła: „To potwierdzenie tego, o czym komunikujemy od lat – że tylko dobrze zbilansowana dieta z udziałem produktów mleczarskich jest właściwą drogą do utrzymania zdrowia.” Jacek Zarzecki z Polskiej Platformy Zrównoważonej Wołowiny ocenił, że „nowa piramida to piekło dla korporacji spożywczych. To powrót do rozsądku” i zapytał Ministerstwo Zdrowia, kiedy podobne zmiany nastąpią w Polsce.

Kontekst zdrowia publicznego

Według oficjalnych danych, 90 procent wydatków na opiekę zdrowotną w USA przeznaczanych jest na leczenie chorób przewlekłych związanych z dietą. Ponad 70 procent dorosłych Amerykanów Amerykanek ma nadwagę lub otyłość, a prawie co trzeci nastolatek ma stan przedcukrzycowy. W tym kontekście promowanie zwiększonego spożycia produktów zwierzęcych budzi pytania o zgodność z celami zdrowia publicznego.

Ukryte koszty ekonomiczne

Koszty zdrowotne związane z dietami bogatymi w produkty zwierzęce są ogromne. Wartość ukrytych kosztów środowiskowych i zdrowotnych systemu produkcji żywności oszacowano na 12,7 biliona dolarów, co stanowi 10 procent globalnego PKB. Koszty zdrowotne wyłącznie z konsumpcji mięsa czerwonego i przetworzonego osiągnęły 285 miliardów dolarów rocznie. W 2021 roku spożycie mięsa powiązano z 629 tysiącami zgonów na świecie.

Spożywanie zaledwie 50 gramów przetworzonego mięsa dziennie zwiększa ryzyko raka jelita grubego o 26 procent i cukrzycy typu 2 o 30 procent. W Niemczech nadmierna konsumpcja mięsa odpowiada za ponad 84 procent kosztów leczenia cukrzycy typu 2 wynikającej z diety.

Prawdziwa cena mięsa

Obecne ceny nie odzwierciedlają rzeczywistych kosztów społecznych. Gdyby koszty zdrowotne wliczyć w cenę produktu, w Niemczech mięso mielone musiałoby kosztować o 85 procent więcej. W Holandii mięso czerwone powinno być droższe o 7,50 euro za kilogram.

Potencjał oszczędności

Analizy ekonomiczne pokazują ogromny potencjał oszczędności przy przejściu na diety roślinne. Przejście całej populacji Anglii na dietę roślinną mogłoby przynieść brytyjskiej służbie zdrowia oszczędności rzędu 6,7 miliarda funtów rocznie. W USA zredukowanie spożycia mięsa czerwonego o jedną trzecią mogłoby zaoszczędzić 12,5 miliarda dolarów rocznie. Seniorzy i seniorki na diecie wegańskiej przyjmują o 58 procent mniej leków niż ich rówieśnicy na diecie standardowej.

Wymiary pominięte w wytycznych

Dokument milczy całkowicie o wpływie produkcji żywności na środowisko. Tymczasem sektor hodowlany odpowiada za około 14,5 procent globalnych emisji gazów cieplarnianych pochodzących z działalności człowieka. Produkcja mięsa wymaga wielokrotnie więcej wody i gruntów rolnych niż uprawa roślin przeznaczonych bezpośrednio do spożycia przez ludzi.

Wytyczne całkowicie pomijają również kwestię zwierząt. Rocznie w USA zabijanych jest około 9 miliardów kurczaków, 120 milionów świń i 33 miliony krów. Promowanie jeszcze większego spożycia produktów zwierzęcych oznacza dalszą intensyfikację hodowli przemysłowej. Dokument traktuje mięso i nabiał wyłącznie jako źródło składników odżywczych, ignorując etyczny wymiar produkcji żywności.

Odejście od konsensusu naukowego

Anna Spurek, prezeska Green REV Institute, komentuje: „To duża wygrana lobby sektora hodowlanego i ogromne koszty zdrowotne, klimatyczne, środowiskowe i społeczne. Niestety politycy od lat pokazują, że wygrywa zysk nielicznych, a nie dobro wspólne.”

Nowe wytyczne odchodzą od konsensusu American Heart Association, WHO i innych organizacji zdrowotnych, które konsekwentnie rekomendowały ograniczenie spożycia mięsa czerwonego i tłuszczów nasyconych na rzecz wzorców żywieniowych bogatych w produkty roślinne. Światowa Organizacja Zdrowia klasyfikuje mięso przetworzone jako rakotwórcze dla ludzi, a mięso czerwone jako prawdopodobnie rakotwórcze.

Nowe wytyczne ignorują trzy kluczowe wymiary odpowiedzialnej polityki żywieniowej: zdrowie publiczne oparte na nauce, wpływ na klimat oraz dobrostan zwierząt.

Zdjęcie: Canva