Mieszanki studenckie oblewają test

ÖKO‑TEST to niemiecki niezależny magazyn konsumencki, specjalizujący się w testowaniu produktów pod kątem zdrowia, bezpieczeństwa i ekologii. W najnowszym teście przebadano 29 mieszanek studenckich, czyli popularnych kombinacji orzechów i suszonych owoców, które często uznawane są za szybką i zdrową przekąskę. W większości produktów wykryto pozostałości pestycydów i związków PFAS, obecność bakterii jelitowych oraz śladowe ilości olejów mineralnych, co budzi wątpliwości co do ich bezpieczeństwa i jakości.

Analizie poddano klasyczne warianty z orzechami i rodzynkami, bez dodatku owoców tropikalnych, aby móc rzetelnie porównać standardowe wersje dostępne w sklepach. Wśród przebadanych produktów znalazło się 11 oznaczonych jako ekologiczne.

Specjalistyczne laboratoria sprawdziły między innymi obecność pestycydów, w tym glifosatu i związków PFAS, zanieczyszczenia olejami mineralnymi MOAH i MOSH, mykotoksyny, w tym ochratoksynę A, cyjanowodór w migdałach, bakterie – w tym Salmonella, E. coli i enterobakterie oraz ogólną liczbę drobnoustrojów. Dodatkowo eksperci przyjrzeli się deklaracjom producentów, zawartości cukru, informacjom o błonniku oraz pochodzeniu składników.

Wyniki testu nie pozostawiają wątpliwości: tylko część produktów zasługuje na ocenę „bardzo dobrą”. W wielu mieszankach wykryto pozostałości pestycydów, w tym substancji z grupy PFAS, które ze względu na swoją trwałość mogą kumulować się w organizmach i budzić konsekwencje zdrowotne. W niektórych próbkach stwierdzono obecność aromatycznych węglowodorów olejów mineralnych (MOAH) i nasyconych węglowodorów (MOSH), które mogą mieć potencjalne działanie rakotwórcze. Dodatkowo część produktów zawierała podwyższoną liczbę bakterii, co wskazuje na możliwe uchybienia w higienie produkcji, pakowania lub przechowywania. Chociaż poziomy wykrytych substancji zwykle nie przekraczały dopuszczalnych norm prawnych, eksperci ÖKO‑TEST zwracają uwagę na „efekt koktajlu” – jednoczesne występowanie kilku potencjalnie szkodliwych substancji może zwiększać ryzyko dla zdrowia konsumentów i konsumentek.

Niepokojące jest także to, że produkty ekologiczne nie zawsze wypadły lepiej od konwencjonalnych. W niektórych mieszankach oznaczonych jako bio wykryto zarówno pozostałości pestycydów, jak i śladowe ilości olejów mineralnych. To pokazuje, że certyfikat ekologiczny nie gwarantuje w pełni wolnego od zanieczyszczeń produktu i że konsument powinien zwracać uwagę na wyniki niezależnych testów, a nie tylko na marketingowe deklaracje producentów.

Według ÖKO‑TEST największą grupę zagrożeń stanowią pestycydy i PFAS. Te drugie to tzw. „wieczne chemikalia”, które bardzo wolno rozkładają się w środowisku i organizmach ludzkich. Nawet jeśli stężenia wykrywane w produktach są niskie, ich kumulacja z innymi substancjami chemicznymi może mieć negatywny wpływ na zdrowie w dłuższym okresie. Równie istotne są oleje mineralne, które mogą przenikać do produktów podczas pakowania i transportu. Chociaż nie wszystkie frakcje MOSH i MOAH są bezpośrednio toksyczne, ich obecność w żywności budzi poważne obawy w kontekście potencjalnego działania rakotwórczego.

ÖKO‑TEST podkreśla, że zdrowa przekąska to nie tylko wysoka zawartość orzechów i błonnika, lecz także brak niepożądanych substancji chemicznych i mikrobiologicznych. Test pokazuje wyraźnie, że konsument nie powinien ufać wyłącznie etykietom reklamującym produkt jako ekologiczny, zdrowy czy naturalny.

Najwyżej ocenione produkty otrzymały ocenę „bardzo dobrą”. Do tej grupy należą: Alesto Selection Studentenfutter Classic (Lidl), Studentenfutter (Tegut), Bio Primo Studentenfutter Knabber‑Mix (Müller), K‑Bio Studentenfutter (Kaufland), Naturgut Bio Studentenfutter (Penny) I Bio Studentenfutter (Rewe). 6 produktów uzyskało ocenę niedostateczną, co oznacza poważne problemy, m.in. zanieczyszczenie chemiczne lub mikrobiologiczne. Kolejne 7 produktów oceniono jako „zadowalające”, a 8 jako „dobre”.

Wyniki testu ÖKO‑TEST na mieszankach studenckich wpisują się w szerszy kontekst wyzwań związanych z bezpieczeństwem żywności, które są przedmiotem oceny naukowej i regulacyjnej na poziomie międzynarodowym. Zgodnie z definicją FAO i WHO, bezpieczeństwo żywności oznacza, że żywność nie powoduje szkody zdrowotnej przy jej normalnym spożyciu, a zapewnienie tego stanu wymaga spójnych, opartych na dowodach naukowych norm, monitorowania i kontroli na każdym etapie łańcucha żywnościowego – od uprawy, przez przetwarzanie, po konsumpcję.

Organizacje międzynarodowe i naukowe, w tym Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), oceniają ryzyko kontaminantów (zanieczyszczeń), takich jak pestycydy i per‑ i polifluoroalkilowe substancje (PFAS), które mogą akumulować się w łańcuchach pokarmowych i wiązać się z potencjalnymi skutkami zdrowotnymi, takimi jak zaburzenia endokrynologiczne, immunologiczne czy metaboliczne.

W Unii Europejskiej obowiązują szczegółowe przepisy mające na celu ograniczenie poziomów zanieczyszczeń w żywności oraz ochronę zdrowia publicznego, a maksymalne dopuszczalne poziomy dla niektórych kontaminantów są określone w aktach wykonawczych. Jednakże zakres legislacji nie zawsze obejmuje wszystkie substancje obecne w żywności, a regulacje dotyczące niektórych grup związków, w tym PFAS, są nadal rozwijane i aktualizowane na podstawie najnowszych danych naukowych.

Ponadto globalne dane wskazują, że skażona żywność pozostaje istotnym czynnikiem ryzyka zdrowotnego, odnotowywanym m.in. w raportach FAO i WHO. Rocznie setki milionów ludzi doznają zatrucia pokarmowego lub chorób związanych z żywnością, z czego wiele można by ograniczyć dzięki bardziej efektywnym systemom kontroli i standaryzacji jakości.

W świetle tych ustaleń rola nauki i instytucji regulacyjnych jest kluczowa. Producentom przypada obowiązek wdrażania i dokumentowania procedur jakościowych opartych na aktualnych standardach naukowych, a organom nadzoru jakością i bezpieczeństwem żywności spoczywa obowiązek identyfikacji, oceny i ograniczania ryzyka związanego z obecnością chemicznych i mikrobiologicznych kontaminantów w produktach spożywczych.

Photo by Metin Ozer on Unsplash