Stanowisko ws. strategii UE dot. zwierząt tzw. gospodarskich

Komisja Europejska przedstawiła do konsultacji publicznych inicjatywę dotyczącą opracowania Strategii Unii Europejskiej w obszarze zwierząt tzw. gospodarskich, której celem jest wyznaczenie kierunków rozwoju sektora hodowlanego w kontekście zdrowia publicznego, bezpieczeństwa żywnościowego, dobrostanu zwierząt oraz celów środowiskowych Unii Europejskiej. Federacja Bezpieczna Żywność wskazuje na konieczność zasadniczego przewartościowania założeń Strategii w kierunku nadrzędności zdrowia publicznego nad interesem przemysłu hodowlanego.

Federacja podkreśla, że obecny kierunek prac nad Strategią w niewystarczającym stopniu uwzględnia udokumentowane konsekwencje zdrowotne wysokiego poziomu produkcji i konsumpcji produktów odzwierzęcych w Unii Europejskiej. Nadmierne spożycie mięsa czerwonego i przetworzonego pozostaje istotnym czynnikiem ryzyka rozwoju chorób niezakaźnych, w tym nowotworów, chorób sercowo-naczyniowych oraz zaburzeń metabolicznych. W ocenie Federacji utrzymywanie wysokiej intensywności produkcji zwierzęcej przy jednoczesnym wdrażaniu unijnych strategii zdrowotnych, takich jak Europejski Plan Walki z Rakiem, prowadzi do systemowej niespójności polityk publicznych.

W stanowisku wskazano, że Strategia powinna zostać w pełni dostosowana do zasady spójności polityk Unii Europejskiej, w szczególności poprzez uwzględnienie zaleceń zdrowia publicznego w zakresie ograniczania konsumpcji produktów odzwierzęcych. Federacja postuluje wprowadzenie wiążących celów redukcji spożycia mięsa czerwonego i przetworzonego oraz stopniowe przekierowanie polityk rolnych i żywieniowych w stronę wspierania diety opartej na produktach roślinnych, jako bardziej korzystnej z punktu widzenia zdrowia populacyjnego.

Federacja Bezpieczna Żywność zwraca również uwagę na problem eksternalizacji kosztów zdrowotnych związanych z intensywną hodowlą zwierząt. Koszty leczenia chorób dietozależnych, w tym nowotworów i chorób układu krążenia, w znacznym stopniu obciążają publiczne systemy ochrony zdrowia, stanowiąc jednocześnie pośrednią formę subsydiowania sektora produkcji zwierzęcej. W ocenie Federacji konieczne jest uwzględnienie tych kosztów w ocenie skutków polityk rolnych i żywnościowych UE.

W obszarze ochrony konsumentów Federacja podkreśla potrzebę wzmocnienia przejrzystości informacji żywieniowej. Postulowane jest wdrożenie obowiązkowego systemu znakowania żywności typu front-of-pack, opartego na profilu żywieniowym oraz uwzględniającego pełny ślad środowiskowy produktów, w tym emisje gazów cieplarnianych i zużycie zasobów naturalnych. Jednocześnie Federacja krytycznie odnosi się do finansowania kampanii promujących produkty odzwierzęce ze środków publicznych, wskazując na konieczność przekierowania tych zasobów na promocję żywności roślinnej o wysokiej wartości odżywczej.

Istotnym elementem stanowiska jest również kwestia bezpieczeństwa mikrobiologicznego oraz narastającej antybiotykooporności (AMR). Federacja wskazuje, że intensywna hodowla zwierząt pozostaje jednym z kluczowych czynników sprzyjających rozwojowi oporności na antybiotyki, co stanowi poważne zagrożenie dla systemów ochrony zdrowia w Europie. W związku z tym postuluje się wzmocnienie regulacji dotyczących stosowania antybiotyków w hodowli zwierząt zgodnie z podejściem One Health oraz wprowadzenie bardziej restrykcyjnych limitów ich użycia.

Federacja zwraca także uwagę na problem dostępności ekonomicznej zdrowej żywności. Obecny system wsparcia publicznego w rolnictwie w ocenie organizacji w sposób pośredni sprzyja utrzymywaniu relatywnie niskich cen produktów odzwierzęcych, jednocześnie ograniczając konkurencyjność ekonomiczną zdrowej żywności roślinnej. W związku z tym postulowane jest wdrożenie mechanizmów fiskalnych i subsydiarnych, które umożliwią obniżenie cen owoców, warzyw oraz roślinnych źródeł białka, zwiększając ich dostępność dla wszystkich grup społecznych.

Federacja Bezpieczna Żywność wzywa Komisję Europejską do oparcia Strategii na aktualnej wiedzy naukowej oraz zasadzie priorytetu zdrowia publicznego w politykach Unii Europejskiej. W ocenie Federacji bez wyraźnego ograniczenia roli intensywnej hodowli zwierząt oraz systemowego wsparcia transformacji w kierunku bardziej zrównoważonych i roślinnych systemów żywnościowych, realizacja celów UE w zakresie zdrowia publicznego, klimatu i zrównoważonego rozwoju pozostanie niewystarczająca.