Stanowisko ws. projektu ustawy UPRO8

W związku z opublikowaniem 30 marca 2026 r. projektu ustawy (UPRO8) dotyczącej ochrony rolniczych funkcji produkcyjnych wsi, Green REV Institute wraz z Federacją Bezpieczna Żywność przedstawiają krytyczne stanowisko wobec proponowanych zmian, określając projekt jako tzw. „Lex Smród”.

Projekt ustawy, przygotowany przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zakłada m.in. wprowadzenie przepisów wzmacniających ochronę działalności rolniczej (w tym przemysłowej) poprzez: ograniczenie możliwości dochodzenia roszczeń cywilnych wobec uciążliwości (np. hałasu, zapachów), wyłączenie odpowiedzialności wykroczeniowej rolników za zakłócanie spokoju, zobowiązanie nabywców nieruchomości na wsi do akceptacji potencjalnych uciążliwości związanych z działalnością rolniczą.

Stanowisko Green REV Institute wskazuje, że choć deklarowany cel projektu (ograniczenie konfliktów na wsi i ochrona rolnictwa) jest zasadny, to proponowane rozwiązania są nieproporcjonalne i prowadzą do uprzywilejowania jednej grupy – podmiotów prowadzących działalność rolniczą – kosztem mieszkańców wsi i właścicieli nieruchomości.

Organizacja podkreśla, że:

• projekt w praktyce znacząco ogranicza lub wręcz eliminuje możliwość dochodzenia roszczeń przez osoby dotknięte uciążliwościami,
• przerzuca ciężar dowodu na mieszkańców, co przy nieprecyzyjnych definicjach („zasady prawidłowej gospodarki rolnej”) jest trudne do spełnienia,
• nie uwzględnia realnych skutków działalności przemysłowej (np. ferm), które mogą powodować poważne szkody środowiskowe i zdrowotne,
• może naruszać konstytucyjne prawa i wolności, w tym prawo własności, prawo do zdrowia, prywatności i sądu oraz zasadę równości wobec prawa,
• brak jest rzetelnego uzasadnienia i danych potwierdzających konieczność wprowadzenia tak daleko idących zmian.

W ocenie Green REV Institute i Federacji Bezpieczna Żywność projekt prowadzi do zachwiania równowagi między ochroną rolnictwa a ochroną praw obywateli i obywatelek, a jego przyjęcie może skutkować pogorszeniem jakości życia na obszarach wiejskich oraz osłabieniem standardów ochrony środowiska i praw jednostki.

Organizacja ocenia projekt negatywnie i wskazuje, że w obecnym kształcie nie powinien zostać przyjęty bez istotnych zmian, które przywrócą równowagę interesów i zapewnią realną ochronę mieszkańcom wsi.