Większym problemem niż antybiotyki jest nieludzkie traktowanie zwierząt

Decyzja Unii Europejskiej o wstrzymaniu importu mięsa z Brazylii wywołała międzynarodową debatę o standardach produkcji żywności, dobrostanie zwierząt i bezpieczeństwie zdrowotnym. Organizacje zajmujące się ochroną zwierząt przekonują jednak, że źródłem polemiki nie są wyłącznie stosowane środki przeciwdrobnoustrojowe, lecz cały model intensywnej hodowli przemysłowej.

Decyzja o usunięciu Brazylii z listy zatwierdzonych eksporterów zapadła zaledwie kilka dni po tym, jak 1 maja weszła w życie tymczasowa umowa handlowa pomiędzy Unią Europejską a krajami Mercosur (Interim Trade Agreement – iTA).

Od 3 września 2026 roku brazylijskie mięso oraz część innych produktów pochodzenia zwierzęcego nie będą mogły trafiać na rynek Unii Europejskiej. Decyzję podjęto po głosowaniu ekspertów państw członkowskich UE. Jest ona związana z niewystarczającym potwierdzeniem zgodności brazylijskiej produkcji z europejskimi regulacjami dotyczącymi stosowania środków przeciwdrobnoustrojowych w hodowli zwierząt.

„Każdy produkt sprzedawany w UE (zarówno produkowany lokalnie, jak i importowany) musi być zgodny z unijnymi normami SPS (sanitarnymi i fitosanitarnymi)” – czytamy na stronie Komisji Europejskiej. Surowe kontrole dotyczące leków są częścią tych regulacji.

Choć oficjalnym powodem ograniczeń są kwestie sanitarne i ryzyko związane z opornością bakterii na leczenie, organizacje prozwierzęce zwracają uwagę, że problem ma znacznie szerszy wymiar. Ich zdaniem masowe wykorzystywanie antybiotyków i innych substancji wspomagających wzrost zwierząt jest konsekwencją systemu intensywnej produkcji, w którym warunki i jakość życia zwierząt schodzą na dalszy plan, często kosztem ich dobrostanu i ogromnego cierpienia.

Przedstawicielki i przedstawiciele organizacji zajmujących się ochroną zwierząt podkreślają, że w warunkach dużego zagęszczenia, chronicznego stresu oraz ograniczonych możliwości realizowania naturalnych zachowań, zwierzęta częściej chorują. W takich realiach środki przeciwdrobnoustrojowe stają się narzędziem podtrzymywania wydajności produkcji, a nie wyłącznie leczenia.

Według Światowej Organizacji Zdrowia około 75%  światowego zużycia środków przeciwdrobnoustrojowych przypada na hodowlę zwierząt, a około 80% tego wykorzystania ma charakter nieterapeutyczny. Nadmierne stosowanie antybiotyków w rolnictwie przyczynia się do rozwoju bakterii odpornych na leczenie. WHO uznaje antybiotykooporność za jedno z największych współczesnych zagrożeń dla zdrowia publicznego. W 2019 roku była ona bezpośrednią przyczyną 1,27 miliona zgonów na świecie oraz czynnikiem współodpowiedzialnym za kolejne 4,95 miliona. Szacuje się ponadto, że oporność na leki generuje około 1,5 miliarda euro rocznie kosztów opieki zdrowotnej i strat wynikających z utraty produktywności.

Brazylia jest największym eksporterem wołowiny na świecie. Jak podaje Euronews, w 2025 roku kraj wyeksportował 3,5 miliona ton wołowiny, osiągając rekordowe przychody w wysokości 15,3 miliarda euro. Oznacza to wzrost o 40% względem poprzedniego roku. Unia Europejska była czwartym największym odbiorcą brazylijskiej wołowiny, importując 128 900 ton o wartości ponad 850 milionów euro – o 132% więcej niż w 2024 roku.

Brazylijski rząd zapowiedział podjęcie działań mających doprowadzić do cofnięcia ograniczeń. W oficjalnym oświadczeniu władze podkreślają, że decyzja UE została przyjęta z zaskoczeniem i może mieć istotne konsekwencje gospodarcze.

Photo by Joel Ambass on Unsplash