Stanowisko ws. produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego

Komisja Europejska przedstawiła do konsultacji publicznych inicjatywę dotyczącą dopuszczenia produktów pochodzących z produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego jako materiałów składowych w produktach nawozowych oznakowanych CE. Celem inicjatywy jest rozszerzenie katalogu dopuszczonych surowców nawozowych w ramach rynku wewnętrznego UE oraz wspieranie założeń gospodarki o obiegu zamkniętym poprzez zagospodarowanie pozostałości pochodzenia zwierzęcego. Green REV Institute wskazuje na istotne ryzyka systemowe związane z proponowanym kierunkiem regulacji oraz postuluje jego zasadniczą rewizję.

Fundacja podkreśla, że proponowane rozwiązania opierają się na niespójnej interpretacji koncepcji cyrkularności. Włączenie takich materiałów jak mączka mięsno-kostna, przetworzone białka zwierzęce, produkty krwi czy digestaty pochodzące z obornika i odpadów rzeźnianych do systemu nawozów CE nie prowadzi do rzeczywistego zamknięcia obiegu składników odżywczych, lecz tworzy nowy, regulowany rynek dla odpadów generowanych przez przemysłową hodowlę zwierząt. W ocenie Fundacji mechanizm ten utrwala model produkcji obciążony wysokimi kosztami środowiskowymi, w tym emisjami gazów cieplarnianych, degradacją gleb oraz nadmiernym zużyciem zasobów naturalnych.

Green REV Institute zwraca uwagę, że proponowane przepisy mogą prowadzić do wzmocnienia ekonomicznej pozycji sektora hodowlanego poprzez tworzenie dodatkowych strumieni przychodów z zagospodarowania produktów ubocznych. Tym samym regulacja pozostaje w sprzeczności z celami polityk Unii Europejskiej ukierunkowanych na transformację systemów żywnościowych, w tym strategii „Od pola do stołu” oraz zobowiązań klimatycznych. W ocenie Fundacji instrumenty prawne o charakterze środowiskowym nie powinny jednocześnie pośrednio wspierać sektorów o wysokim śladzie emisyjnym.

W stanowisku wskazano również na rosnącą rolę produktów pochodzących z hodowli owadów, w szczególności tzw. frassu, który przedstawiany jest jako innowacyjne źródło składników nawozowych. Fundacja zwraca jednak uwagę, że przemysłowa produkcja owadów wiąże się z nierozstrzygniętymi kwestiami etycznymi, środowiskowymi oraz zdrowotnymi. Wskazuje m.in. na ryzyko obecności podwyższonych stężeń niektórych pierwiastków oraz potencjalne reakcje alergiczne, przy jednoczesnym niewystarczającym poziomie informowania konsumentów i konsumentek o charakterze tych produktów.

Istotnym elementem stanowiska są zagrożenia dla bezpieczeństwa konsumentów i konsumentek wynikające z potencjalnego wprowadzania do gleby substancji pochodzenia zwierzęcego o podwyższonym ryzyku sanitarnym. Nawozy zawierające materiały kategorii 2 mogą być stosowane zarówno w uprawach paszowych, jak i roślin przeznaczonych bezpośrednio do spożycia, co stwarza ryzyko przenikania zanieczyszczeń chemicznych i biologicznych do łańcucha żywnościowego. Fundacja krytycznie ocenia fakt, że projekt regulacji w znacznym stopniu opiera ocenę ryzyka na deklaracjach producentów, uznając to za niewystarczający mechanizm ochrony zdrowia publicznego.

Green REV Institute wskazuje ponadto, że proponowana inicjatywa wymaga dostosowania do zasady ostrożności oraz spójności polityk Unii Europejskiej. W szczególności podkreśla konieczność pełnej, niezależnej oceny ryzyka dla zdrowia publicznego i środowiska przed ewentualnym rozszerzeniem katalogu dopuszczonych materiałów nawozowych.

Green REV Institute wzywa Komisję Europejską do wycofania z projektu materiałów pochodzenia zwierzęcego kategorii 2, przeprowadzenia kompleksowej i niezależnej analizy ryzyka dla łańcucha pokarmowego oraz ukierunkowania polityki nawozowej UE na rozwiązania rzeczywiście zgodne z zasadami gospodarki o obiegu zamkniętym, w szczególności oparte na biomasie roślinnej, odpadach organicznych nieodzwierzęcych oraz odzysku składników odżywczych ze ścieków.