Ekspertyza NIZP PZH na temat „żywności ultraprzetworzonej”

Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy opublikował ekspercki raport dotyczący żywności ultraprzetworzonej (UPF). Autorzy i autorki opracowania wskazują, że rosnące spożycie tego typu produktów może mieć istotny wpływ na rozwój otyłości, chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy typu 2 oraz niektórych nowotworów. Jednocześnie podkreślają, że pojęcie żywności ultraprzetworzonej nadal nie posiada jednoznacznej definicji prawnej w Polsce ani w Unii Europejskiej.

Raport został opracowany przez zespół ekspertów i ekspertek Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – Państwowego Instytutu Badawczego: prof. dr hab. n. med. i n. o zdr. Hannę Mojską, mgr inż. Bogumiłę Krygier, dr. Sławomira Garbosia oraz mgr inż. Edytę Jasińską-Melon. Przedmiotem analizy jest aktualny stan wiedzy naukowej dotyczącej żywności wysokoprzetworzonej, jej klasyfikacji, skali spożycia oraz wpływu na zdrowie człowieka. Szczególną uwagę poświęcono systemowi klasyfikacji NOVA, który dzieli żywność według stopnia przetworzenia i jest obecnie najczęściej wykorzystywany w badaniach nad dietą i zdrowiem publicznym.

Tymczasem wyniki wielu badań naukowych potwierdzają związek między wysokim spożyciem żywności ultraprzetworzonej a zwiększonym ryzykiem występowania chorób dietozależnych. Wśród potencjalnych skutków wymieniono m.in. zaburzenia metaboliczne, otyłość, nadciśnienie tętnicze, zmiany mikrobiomu jelitowego, stany zapalne organizmu oraz większe ryzyko rozwoju nowotworów, zwłaszcza raka jelita grubego.

Jednocześnie autorzy i autorki zaznaczają, że sama żywność ultraprzetworzona nie jest obecnie odrębną kategorią prawną. Produkty zaliczane do tej grupy podlegają tym samym regulacjom bezpieczeństwa żywności co pozostałe środki spożywcze dostępne na rynku Unii Europejskiej. Ekspertyza zwraca również uwagę, że niektóre wysokoprzetworzone produkty – takie jak preparaty do żywienia niemowląt czy żywność specjalnego przeznaczenia medycznego – mogą pełnić istotną, a nawet ratującą życie funkcję.

Autorzy i autorki raportu podkreślają potrzebę dalszych prac nad precyzyjnym definiowaniem i klasyfikacją żywności według stopnia przetworzenia. Ich zdaniem może to stanowić podstawę do opracowania skutecznych działań edukacyjnych i zdrowotnych ograniczających nadmierne spożycie produktów ultraprzetworzonych w Polsce.