Zdrowe żywienie filarem polityki społecznej

Zdrowe żywienie to dziś jeden z najważniejszych filarów nowoczesnej polityki społecznej – takie przesłanie wybrzmiało jednoznacznie podczas konferencji, która 2 grudnia 2025 roku odbyła się w sali Jacka Kuronia w Sejmie RP. Organizatorem wydarzenia był Green REV Institute wraz z posłanką Katarzyną Ueberhan, przewodniczącą Komisji Polityki Społecznej i Rodziny. Spotkanie odbyło się w ramach obrad tej komisji i stało się przestrzenią merytorycznej debaty nad wyzwaniami i możliwościami transformacji systemu żywnościowego w Polsce. W ramach wydarzenia zaprezentowano również film „To tylko jedzenie?”, który otworzył dyskusję na temat ukrytych kosztów produkcji żywności oraz ich wpływu na społeczeństwo i środowisko.

W obliczu współczesnych wyzwań społecznych, ekonomicznych i środowiskowych dostęp do zdrowej, bezpiecznej oraz przystępnej cenowo żywności staje się fundamentem dobrostanu każdego społeczeństwa. To nie tylko kwestia specjalistycznej wiedzy, ale przede wszystkim obowiązek parlamentarzystek i parlamentarzystów, którzy muszą tworzyć prawo chroniące zdrowie i dobrostan obywateli – podkreślała posłanka Katarzyna Ueberhan, otwierając konferencję.

Kluczowym tematem dyskusji było prawo do zdrowej i bezpiecznej żywności oraz prawo do pełnej, rzetelnej i przejrzystej informacji o produktach trafiających na rynek i do koszyków konsumentek i konsumentów. Bez transparentności i dostępu do prawdziwych danych nie ma mowy o świadomym wyborze, który wpływa na zdrowie i jakość życia społeczeństwa.

Dr. Sylwia Spurek zwróciła uwagę na symbolikę miejsca spotkania: „Spotykamy się w Sejmie – w miejscu, gdzie decyzje dotyczące zdrowia publicznego, bezpieczeństwa żywnościowego i praw człowieka powinny zapadać w oparciu o naukę, dobro wspólne i fakty. Projekcja filmu „To tylko jedzenie?” jest częścią tej rozmowy, która w polskiej debacie publicznej jest niestety wciąż odkładana na później, chociaż jest coraz pilniejsza. Film, jak zaraz Państwo zobaczą, nie jest tylko filmem o jedzeniu. Ten film udowadnia, że to nigdy nie jest tylko jedzenie – za każdym produktem kryje się decyzja polityczna, ekonomiczna, środowiskowa, klimatyczna. Te ukryte koszty, których nie widzimy na etykietach, mają realny wpływ na naszą wspólną przyszłość.”

Po projekcji filmu produkcji Green REV Institute odbyły się dwa panele dyskusyjne. Pierwszy, moderowany przez Barbarę Gregorczyk z Radia Nowy Świat, skupił się na prawie do informacji o produktach spożywczych. W rozmowie uczestniczyły posłanka Katarzyna Ueberhan, dr. Sylwia Spurek, dietetyczka Iwona Kibil oraz ekspertka z Centrum Prawa Żywnościowego i Produktowego, dr Agnieszka Szymecka-Wesołowska.

Drugi panel, prowadzony przez Monikę Kohut z Federacji Bezpieczna Żywność, poświęcony był bezpieczeństwu żywności oraz jego konsekwencjom dla zdrowia publicznego. W dyskusji wzięli udział dr hab. Mariusz Jaworski, ekspert w zakresie psychologii zdrowia, edukacji żywieniowej i dietetyki z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, lek. Tomasz Jeżewski, specjalista chorób wewnętrznych i kardiologii, Marta Bednarek z fundacji Rak’n’Roll oraz posłanka Joanna Wicha, Przewodnicząca Podkomisji Stałej ds. Zdrowia Publicznego.

Eksperci i ekspertki zgodnie podkreślali, że system żywnościowy ma bezpośredni i dalekosiężny wpływ na zdrowie publiczne oraz na skuteczność polityki społecznej państwa. Dyskutowano o prawie do świadomych, odpowiedzialnych wyborów oraz o bezpieczeństwie żywnościowym, rozumianym jako dostęp do uczciwie produkowanej, zdrowej żywności, wolnej od szkodliwych substancji i procesów.

W centrum uwagi znalazła się też transparentność oznakowania – prawo obywateli do pełnej informacji o produktach, które codziennie trafiają do ich koszyków, a także potrzeba odpowiedzialnego i racjonalnego zarządzania środkami publicznymi. Eksperci wskazywali na konieczność wprowadzenia czytelnych i spójnych systemów oznakowania, które wspierają świadome wybory żywieniowe. Poruszono też kwestie wpływu stopnia przetworzenia żywności na zdrowie oraz rzetelności oświadczeń zdrowotnych na etykietach – bez marketingowych trików. Ochrona konsumentów przed wprowadzającymi w błąd komunikatami – jak podkreślił lek. Tomasz Jeżewski – to kluczowy krok w budowaniu zdrowotnej świadomości społeczeństwa oraz podnoszeniu jakości żywności na polskim rynku.

Choć obecne przepisy dotyczące znakowania produktów nakładają na producentów obowiązek podawania podstawowych informacji o składzie, wiele istotnych danych, takich jak metoda produkcji, łańcuch dostaw czy wpływ na środowisko, pozostaje kwestią dobrowolną. Pomimo nazwy „Ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia”, regulacje wciąż w głównej mierze dotyczą samej żywności, a nie kompleksowych aspektów żywienia – z nielicznymi wyjątkami, jak np. żywienie dzieci w placówkach oświatowych. Jednocześnie trwająca od 2009 roku debata nad wprowadzeniem profili odżywczych regulujących stosowanie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych oraz dyskusje dotyczące oznakowania wartości odżywczej na froncie opakowań pokazują, jak trudne jest wyznaczenie jasnej granicy między „dobra” a „złą” żywnością. To wyzwanie dla całego systemu i wyraźny sygnał, że potrzebujemy spójnych, dalekosiężnych działań, aby zdrowe żywienie faktycznie stało się filarem nowoczesnej polityki społecznej – podsumowała dr Agnieszka Szymecka-Wesołowska. Tylko w ten sposób zapewnimy społeczeństwu dostęp do żywności, która wspiera zdrowie i dobrostan, budując trwałe podstawy dla przyszłych pokoleń.

Photo: Daniel Brożko

Nagranie z wydarzenia dostępne pod linkiem.