WHO alarmuje: miliardy ludzi bez dostępu do bezpiecznej wody

Ponad 2 miliardy ludzi na świecie wciąż nie ma dostępu do bezpiecznej wody pitnej, a brak odpowiednich warunków sanitarnych odpowiada za co najmniej 1,4 mln możliwych do uniknięcia zgonów rocznie – wynika z najnowszej strategii WHO na lata 2026–2035. Dokument pokazuje, że mimo wyraźnego postępu w ostatnich dekadach, skala problemu nadal pozostaje ogromna i coraz silniej wpływa zarówno na zdrowie publiczne, jak i na bezpieczeństwo żywności.

Z danych WHO wynika, że 2,1 miliarda osób nie korzysta z bezpiecznej wody pitnej, w tym ponad 100 milionów czerpie ją bezpośrednio z nieoczyszczonych źródeł powierzchniowych. Jeszcze większa grupa, tj. 3,4 miliarda ludzi, nie ma dostępu do odpowiednich warunków sanitarnych. To poważne zagrożenie zdrowotne, które bezpośrednio przekłada się także na jakość i bezpieczeństwo produkcji żywności.

Dla przemysłu spożywczego dostęp do czystej wody i odpowiednich warunków higienicznych jest absolutnie kluczowy – od produkcji rolnej, przez przetwórstwo, aż po dystrybucję. Zanieczyszczona woda może prowadzić do skażenia produktów, wybuchów chorób przenoszonych przez żywność oraz poważnych strat ekonomicznych. W tym kontekście wnioski WHO są istotne nie tylko dla systemów ochrony zdrowia, ale również dla firm spożywczych, które coraz częściej muszą uwzględniać ryzyka związane z wodą w swoich łańcuchach dostaw.

Raport zwraca uwagę, że sytuacja komplikuje się wraz ze zmianami klimatu. Coraz częstsze powodzie, susze i ekstremalne temperatury wpływają na dostępność i jakość wody, zwiększając ryzyko chorób oraz destabilizując systemy sanitarne. „Zmiana klimatu jest czynnikiem mnożącym ryzyko dla wody, warunków sanitarnych i higieny” – zaznacza WHO.

Te same zjawiska stanowią rosnące wyzwanie dla sektora spożywczego. Susze ograniczają dostęp do wody wykorzystywanej w produkcji rolnej, a powodzie zwiększają ryzyko skażenia upraw i surowców. W efekcie bezpieczeństwo żywności staje się coraz bardziej powiązane z jakością systemów wodno-sanitarnych.

Szczególnie alarmujące są dane dotyczące placówek ochrony zdrowia. Szacuje się, że 1,1 miliarda ludzi korzysta z nich bez dostępu do wody, a miliardy kolejnych – bez odpowiednich warunków sanitarnych i higienicznych. W takich warunkach rośnie ryzyko zakażeń i obniża się jakość opieki medycznej.

WHO podkreśla, że niedostateczny dostęp do wody i warunków sanitarnych przyczynia się do setek milionów zakażeń rocznie. Brak higieny sprzyja rozprzestrzenianiu się chorób, które mogą być również przenoszone przez żywność – co dodatkowo wzmacnia znaczenie tych zagadnień dla przemysłu spożywczego.

Raport wskazuje także na powrót chorób takich jak cholera oraz rosnące zagrożenie ze strony chorób przenoszonych przez wodę i wektory, m.in. malarii czy dengi. Ich rozprzestrzenianie jest często powiązane z niewłaściwym gospodarowaniem wodą i odpadami.

Mimo wyzwań dokument odnotowuje istotne postępy – od 1990 roku śmiertelność z powodu chorób biegunkowych spadła o około 80%, a miliardy ludzi uzyskały dostęp do lepszych usług wodno-sanitarnych. To dowód, że inwestycje w tym obszarze przynoszą wymierne efekty.

WHO zaznacza jednak, że kluczowa zmiana polega dziś na budowaniu sprawnych systemów zarządzania wodą i warunkami sanitarnymi, obejmujących kontrolę jakości, regulacje i nadzór – a nie tylko na tworzeniu infrastruktury. Takie podejście ma zapewnić trwałe bezpieczeństwo zdrowotne i stabilność usług.

Z perspektywy przemysłu spożywczego oznacza to rosnącą potrzebę monitorowania ryzyk związanych z wodą, wdrażania standardów higieny oraz inwestowania w bezpieczne i zrównoważone łańcuchy dostaw. Coraz częściej kwestie te stają się elementem strategii biznesowych i wymogów regulacyjnych.

Eksperci i ekspertki WHO podkreślają, że działania w zakresie wody, warunków sanitarnych i higieny należą do najbardziej opłacalnych inwestycji zdrowotnych. Poprawa w tym obszarze ratuje życie, ale także wspiera gospodarkę i bezpieczeństwo żywnościowe.

Dostęp do bezpiecznej wody i higieny pozostaje jednym z fundamentów zdrowia publicznego – i coraz wyraźniej także jednym z kluczowych warunków stabilnego funkcjonowania globalnego systemu produkcji żywności.

Photo by Louis Hansel on Unsplash