Koniec z marnowaniem jedzenia? POMOST ma rozwiązać problem

W Polsce rusza projekt, który ma sprawić, że mniej jedzenia trafi do kosza. Nowy system POMOST ma połączyć instytucje, organizacje oraz obywateli i obywatelki w jednym celu – ograniczeniu marnowania żywności i lepszym zarządzaniu nadwyżkami. To próba zmiany sposobu funkcjonowania całego systemu, a pośrednio także codziennych nawyków.

Marnowanie żywności od lat pozostaje jednym z bardziej paradoksalnych problemów współczesnych systemów żywnościowych – z jednej strony dobrze zaopatrzone sklepy i stabilne dostawy, z drugiej tony jedzenia trafiające na wysypiska. W Polsce, według szacunków, skala zjawiska sięga milionów ton rocznie, obejmując żywność, która potencjalnie mogłaby zostać wykorzystana.

Odpowiedzią ma być system POMOST, rozwijany przy udziale instytucji publicznych i organizacji zajmujących się redystrybucją żywności, w tym Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego, Uniwersytetu Jana Długosza oraz Federacji Polskich Banków Żywności. Jego założeniem jest stworzenie platformy, która pozwoli szybciej łączyć nadwyżki jedzenia z miejscami, gdzie mogą zostać wykorzystane –  od banków żywności po lokalne organizacje pomocowe. Projekt ma uporządkować i wzmocnić dotychczasowe działania. Jego realizacja zaplanowana jest na lata 2026–2029.

Nie chodzi jednak wyłącznie o kwestie logistyczne. W założeniach projektu pojawia się także budowanie świadomości społecznej oraz lepsze zarządzanie zasobami na każdym etapie łańcucha dostaw – od producentów i producentek, przez handel, aż po osoby konsumenckie. POMOST można więc traktować jako próbę uporządkowania systemu, który dziś funkcjonuje w dużej mierze fragmentarycznie i opiera się na współpracy wielu niezależnych podmiotów.

Według założeń istotne ma być zarówno „ratowanie” żywności już wyprodukowanej, jak i ograniczanie jej strat u źródła. W tym kontekście pojawia się również pytanie o odpowiedzialność – instytucji, biznesu oraz osób kupujących – w codziennych decyzjach dotyczących żywności.

System ma opierać się na integracji danych i usprawnieniu komunikacji między uczestnikami i uczestniczkami łańcucha żywnościowego, co oznaczałoby lepszą widoczność nadwyżek oraz skrócenie czasu ich przekazywania tam, gdzie mogą zostać wykorzystane. Jednym z elementów ma być również portal internetowy z informacjami i wskazówkami dotyczącymi ograniczania marnowania żywności w gospodarstwach domowych i działalności gospodarczej.

Na tym etapie wiele szczegółów pozostaje nadal niejasnych. Nie wiadomo jeszcze, w jakim zakresie system obejmie wszystkie podmioty rynku ani jak zostanie wdrożony w codziennej logistyce. W przypadku podobnych inicjatyw w przeszłości pojawiały się trudności związane z koordynacją działań, kosztami oraz zróżnicowanym poziomem przygotowania uczestników i uczestniczek do udziału w takich rozwiązaniach.

POMOST wpisuje się w szerszą próbę uporządkowania obiegu żywności, który dziś funkcjonuje równolegle w wielu kanałach i na różnych poziomach organizacji. Ostateczne efekty będą zależeć od samego narzędzia, sposobu jego wdrożenia oraz tego, czy uda się przełożyć założenia systemowe na realne praktyki w całym łańcuchu żywnościowym.

Photo by Susannah Townsend on Canva