Nałęczów Zdrój pozywa Skarb Państwa. Przedmiotem sporu jest VAT

Od 1 lipca zmienią się zasady opodatkowania części napojów. Tymczasem, jak informuje Wyborcza.biz, producent Cisowianki domaga się od Skarbu Państwa ponad 5 mln zł odszkodowania, twierdząc, że obowiązujące przepisy dotyczące VAT od lat dyskryminują producentów naturalnej wody mineralnej i źródlanej. Spór obejmuje kwestie konkurencji na rynku, zdrowia publicznego oraz zgodności polskich regulacji z prawem Unii Europejskiej.

W Polsce czysta woda butelkowana objęta jest podstawową stawką VAT wynoszącą 23%. Część napojów, w tym niektóre wody smakowe oraz wybrane produkty zawierające sok, może korzystać z preferencyjnej stawki 5% VAT, w zależności od ich składu i klasyfikacji podatkowej.

Jak informuje Wyborcza.biz, pozew przeciwko Skarbowi Państwa złożyła spółka Nałęczów Zdrój, producent m.in. marki Cisowianka. Firma domaga się odszkodowania za szkody, które – jej zdaniem – wynikają z wadliwie skonstruowanych przepisów dotyczących podatku VAT. Równolegle przedsiębiorstwo skierowało skargę do Komisji Europejskiej, zarzucając Polsce naruszenie unijnych zasad neutralności podatkowej oraz zasad uczciwej konkurencji.

Od 1 lipca podstawową, 23-procentową stawką zostaną objęte napoje energetyczne oraz bezalkoholowe odpowiedniki alkoholu, w tym piwa i wina 0%. Oznacza to koniec preferencyjnego opodatkowania dla części produktów z tej kategorii. Bez zmian pozostanie natomiast VAT na naturalną wodę mineralną i źródlaną, który nadal będzie wynosił 23%. To właśnie ten element systemu podatkowego producent uważa za najbardziej kontrowersyjny.

Zdaniem spółki państwo prowadzi niespójną politykę. Z jednej strony promuje picie wody, finansuje kampanie edukacyjne dotyczące zdrowego stylu życia oraz wprowadza rozwiązania mające ograniczyć spożycie cukru, takie jak opłata od napojów słodzonych. Z drugiej utrzymuje najwyższą stawkę VAT na produkt, który zgodnie z zaleceniami specjalistek i specjalistów ds. żywienia powinien stanowić podstawowy napój w codziennej diecie.

Jak ustaliła Wyborcza.biz, argument dotyczący zdrowia publicznego zajmuje ważne miejsce zarówno w pozwie, jak i w skardze skierowanej do Komisji Europejskiej. Producent przekonuje, że polityka podatkowa powinna zachęcać konsumentki i konsumentów do wybierania produktów najkorzystniejszych dla zdrowia. Tymczasem przez lata część napojów smakowych, w tym niektóre wody smakowe oraz napoje zawierające odpowiedni udział soku, korzystała z preferencyjnej, 5-procentowej stawki VAT. W czasie pandemii część tych produktów została dodatkowo objęta zerową stawką podatku.

Według spółki prowadziło to do sytuacji, w której naturalna woda mineralna była opodatkowana wyżej niż produkty bardziej przetworzone i konkurujące z nią na sklepowych półkach. W ocenie producenta taki system pozostaje w sprzeczności z deklarowanymi przez państwo celami zdrowotnymi oraz może wpływać na decyzje zakupowe osób konsumenckich.

Jak informuje Wyborcza.biz, Komisja Europejska ma zbadać, czy niższy VAT na wody smakowe i część innych napojów nie prowadził do dyskryminowania producentów zwykłej wody mineralnej i źródlanej. Analiza ma objąć również odpowiedź na pytanie, czy preferencyjne stawki mogły stanowić niedozwoloną pomoc publiczną dla części przedsiębiorstw. Badana ma być także sytuacja z okresu pandemii, kiedy wybrane napoje zostały objęte zerową stawką VAT.

Według ustaleń Wyborcza.biz Bruksela ma również porównać polskie rozwiązania z systemami obowiązującymi w innych państwach Unii Europejskiej. W wielu krajach woda butelkowana jest opodatkowana znacznie niżej niż w Polsce. W Luksemburgu VAT na wodę wynosi 3%, we Francji 5,5%, w Belgii i Holandii 6%, w Hiszpanii 10%, a w Grecji i Portugalii 13%. Polska stosuje stawkę 23%, wyższą mają jedynie Węgry, gdzie VAT wynosi 27%. To porównanie może mieć istotne znaczenie dla oceny zgodności polskich przepisów z unijną zasadą neutralności VAT. Zakłada ona, że podobne produkty konkurujące ze sobą nie powinny być opodatkowane w sposób prowadzący do zakłócenia konkurencji. W ocenie producenta obecny system narusza tę zasadę, a jednocześnie osłabia skuteczność działań państwa na rzecz poprawy zdrowia publicznego.

Jeżeli Komisja Europejska potwierdzi zarzuty przedstawione w skardze, Bruksela może zobowiązać Polskę do odzyskania ewentualnej niedozwolonej pomocy publicznej przyznanej części producentów napojów. Niewykonanie decyzji oznaczałoby skierowanie sprawy do Trybunału Sprawiedliwości.

Niezależnie od postępowania prowadzonego przez Komisję Europejską warszawski sąd będzie rozstrzygał, czy Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za skutki obowiązujących przepisów podatkowych i czy producentowi wody przysługuje odszkodowanie.

Photo by Jan van der Wolf on Pexels