Makaron instant źródłem zakażeń. Służby badają ognisko salmonelli

Ponad sto potwierdzonych zakażeń, dziesiątki hospitalizacji i wycofania produktów ze sklepów w wielu krajach Europy. Europejskie instytucje odpowiedzialne za bezpieczeństwo żywności wskazują, że najbardziej prawdopodobnym źródłem wielonarodowego ogniska zakażeń bakterią Salmonella Stanley są aromatyzowane makarony instant jednej marki.

Do objawów zakażenia bakterią Salmonella należą biegunka, gorączka, silne wymioty, odwodnienie oraz skurcze i bóle brzucha. Większość chorych wraca do zdrowia w ciągu około tygodnia. Zakażenie może jednak przebiegać ciężko u małych dzieci, osób starszych oraz osób z osłabionym układem odpornościowym.

Europejskie dochodzenie rozpoczęło się po tym, jak Dania wykryła klaster zakażeń wywołanych przez szczep Salmonella Stanley ST2045 i 23 marca 2026 roku zgłosiła go do europejskiej platformy nadzoru nad chorobami zakaźnymi EpiPulse. Po przekazaniu alertu kolejne państwa zgłaszały przypadki zakażeń wywołanych tym samym szczepem, co potwierdziło transgraniczny charakter ogniska. W odpowiedzi na rosnącą liczbę zachorowań oraz podejrzenie wspólnego źródła zakażenia w łańcuchu żywnościowym 3 czerwca 2026 roku Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) i Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) rozpoczęły wspólną ocenę sytuacji.

Do końca czerwca 2026 roku potwierdzono 106 przypadków zakażeń w 13 państwach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz w Wielkiej Brytanii. Najwięcej zachorowań odnotowano w Wielkiej Brytanii, na Litwie i w Niemczech. W Polsce potwierdzono dotychczas jeden przypadek.

Przeprowadzone dochodzenia epidemiologiczne wskazują, że najbardziej prawdopodobnym źródłem zakażeń są makarony instant o smaku drobiowym produkowane przez jednego producenta z Ukrainy. W wywiadach epidemiologicznych wiele osób zakażonych deklarowało spożycie produktów tej samej marki, a badania laboratoryjne potwierdziły obecność szczepu odpowiedzialnego za epidemię w próbkach makaronów o smaku kurczaka i ostrego kurczaka pobranych w Niemczech oraz na Litwie.

Śledztwo wykazało, że skażone produkty były dystrybuowane do wielu państw europejskich za pośrednictwem polskiego dystrybutora. W związku z wykryciem bakterii w kilku partiach produktów służby bezpieczeństwa żywności w różnych krajach zdecydowały o wycofaniu ich ze sprzedaży oraz przeprowadzeniu akcji wycofywania produktów od osób konsumenckich.

Osoby eksperckie zwracają uwagę, że nie wszystkie osoby zakażone spożywały wskazane makarony, dlatego nie można wykluczyć istnienia dodatkowych źródeł zakażenia. W wywiadach epidemiologicznych często pojawiały się również informacje o spożyciu przetworzonych produktów z mięsa drobiowego, takich jak nuggetsy, mięso kebabowe czy gotowe wyroby drobiowe.

Przypadki odnotowano w Austrii (6), Czechach (6), Danii (10), Estonii (9), Francji (1), Niemczech (14), na Węgrzech (1), Łotwie (3), Litwie (23), w Holandii (1), Norwegii (1), Polsce (1), Szwecji (1) oraz w Wielkiej Brytanii (29).

Co najmniej 49 osób wymagało hospitalizacji, co wskazuje na cięższy przebieg choroby u znacznej części osób zakażonych. Szczególnie niepokojący jest fakt, że ognisko zakażeń dotyczy przede wszystkim dzieci oraz młodych osób dorosłych. Średnia wieku pacjentów była niska (głównie dzieci i młodzież), a 33 przypadki dotyczyły dzieci poniżej 10. roku życia.

Badacze i badaczki zauważyli, że część dzieci spożywała makarony oraz saszetki przypraw na sucho, bez zalewania ich wrzątkiem zgodnie z instrukcją przygotowania.

Badania wykazały także obecność innych serotypów bakterii Salmonella w produktach pochodzących z tego samego zakładu produkcyjnego. Zdaniem autorek i autorów raportu może to świadczyć o występowaniu więcej niż jednego źródła zanieczyszczenia lub o problemach z higieną procesu produkcyjnego. Dotychczas nie udało się jednoznacznie ustalić miejsca ani przyczyny skażenia.

Choć wycofanie produktów z rynku znacząco ogranicza ryzyko kolejnych zakażeń, europejskie instytucje podkreślają, że zagrożenie nie zostało całkowicie wyeliminowane. Makarony instant mają długi termin przydatności do spożycia i mogą nadal znajdować się w domowych zapasach, dlatego kolejne przypadki zakażeń są nadal możliwe.

ECDC i EFSA zalecają krajowym służbom sanitarnym dalsze monitorowanie sytuacji, sekwencjonowanie nowych izolatów bakterii oraz prowadzenie wywiadów epidemiologicznych z osobami zakażonymi. Osobom konsumenckim przypominają natomiast o konieczności ścisłego przestrzegania instrukcji przygotowania produktów, zachowania zasad higieny podczas przygotowywania żywności oraz dokładnej obróbki termicznej mięsa drobiowego. Produkty objęte wycofaniem nie powinny być spożywane – należy je zwrócić do miejsca zakupu lub zutylizować.

Raport EFSA/ECDC nie ujawnia nazwy marki i posługuje się oznaczeniem „Brand A”. Z późniejszych doniesień prasowych oraz oświadczenia producenta wynika, że wycofanie dotyczyło partii makaronów o smaku kurczaka i ostrego kurczaka, a w części krajów również o smaku wołowiny, produkowanych przez ukraińską firmę Euro Food Service i sprzedawanych pod marką Reeva.

Photo by Markus Winkler on Unsplash