Rządowy pozew przeciwko producentom ultraprzetworzonej żywności

W Stanach Zjednoczonych pojawił się przełomowy precedens. San Francisco jako pierwsze miasto w kraju wytoczyło rządowy pozew przeciwko producentom ultraprzetworzonej żywności (UPF). Sprawa może stać się wzorem dla innych samorządów i instytucji publicznych, które w przyszłości rozważą podobne kroki prawne. Jeśli sąd przyzna rację miastu, wyrok otworzy drogę do kolejnych postępowań przeciwko firmom odpowiedzialnym za popularyzację produktów silnie przetworzonych. Wśród pozwanych znajdują się największe korporacje branży spożywczej, m.in. Coca-Cola Company, PepsiCo, Kraft Heinz Company, Post Holdings, Mondelez International, General Mills, Nestlé USA, Kellogg, Mars Incorporated oraz ConAgra Brands.

Jak podaje The Guardian, miejski prawnik David Chiu zarzucił dziesięciu koncernom produkcję i sprzedaż szerokiej gamy popularnych artykułów – od nuggetsów z kurczaka i mrożonych pizz, po chipsy, słodzone płatki śniadaniowe, chleby i batoniki granola reklamowane jako „zdrowe”. Argumentuje, że to właśnie lokalne władze ponoszą koszty leczenia chorób wynikających ze spożywania takich produktów.

Obecnie ponad 70% żywności dostępnej na amerykańskim rynku stanowią produkty uznawane za ultraprzetworzone, a dzieci czerpią z nich ponad 60% dziennego spożycia kalorii. UPF to wytwarzane przemysłowo artykuły, które zawierają konserwanty, wzmacniacze smaku, barwniki, emulgatory – przy minimalnej lub zerowej zawartości naturalnych składników.

Najnowsza seria publikacji w czasopiśmie The Lancet, o której informowaliśmy w zeszłym miesiącu, podkreśla skalę globalnego problemu oraz jego wpływ na zdrowie publiczne. Według zaprezentowanych badań regularna konsumpcja dużych ilości UPF koreluje ze zwiększonym ryzykiem otyłości, cukrzycy typu 2, chorób sercowo-naczyniowych, zaburzeń metabolicznych, niektórych nowotworów oraz problemów ze zdrowiem psychicznym. Co ważne, negatywnych efektów nie da się wytłumaczyć wyłącznie wysoką kalorycznością. Badacze wskazują na wpływ UPF na mikrobiotę jelitową, gospodarkę hormonalną, regulację głodu i sytości oraz kształtowanie nawyków prowadzących do nadmiernej konsumpcji. Autorzy The Lancet podkreślają, że wzrost spożycia UPF wynika przede wszystkim z działań globalnych korporacji, które konsekwentnie przedkładają zysk nad zdrowie publiczne.

San Francisco oskarża firmy o „nieuczciwe i wprowadzające w błąd działania” w sposobie promowania i sprzedaży ultraprzetworzonej żywności. Miasto argumentuje, że takie praktyki naruszają stanowe przepisy dotyczące nieuczciwej konkurencji oraz prawo o uciążliwości publicznej. W pozwie złożonym w sądzie wyższym w San Francisco w imieniu stanu Kalifornia miasto domaga się odszkodowań za koszty ponoszone przez samorządy na leczenie mieszkańców, których zdrowie ucierpiało wskutek nadmiernej podaży i agresywnego marketingu UPF. Wskazuje także, że korporacje miały świadomość szkodliwego wpływu swoich produktów, lecz mimo to kontynuowały ich sprzedaż.

Ssprawa ta stała się jedną z rzadkich przestrzeni porozumienia między liberalnym San Francisco a administracją Donalda Trumpa. Jak zauważa Lucy Campbell z The Guardian, sekretarz zdrowia i usług społecznych, Robert F. Kennedy Jr., również krytykował UPF w ramach kampanii „Make America Healthy Again”, zachęcając Amerykanów do ograniczenia spożycia produktów z dodatkiem cukru, soli, tłuszczów, barwników i konserwantów. David Chiu zaznaczył w rozmowie z Times, że choć że nie zgadza się z Kennedym w innych kwestiach zdrowotnych, w tym w sceptycyzmie wobec szczepionek, to w kwestii ultraprzetworzonej żywności naukowe dowody są jednoznaczne.

Pozew wpisuje się w szerszy trend działań regulacyjnych. Na początku tego roku Kalifornia przyjęła ponadpartyjną ustawę – pierwszą w USA – definiującą ultraprzetworzoną żywność i tworzącą podstawy do zakazu jej podawania w szkołach. Stan zakazał również stosowania kilku dodatków do żywności, w tym barwników powiązanych z problemami behawioralnymi u dzieci. San Francisco już wcześniej było pionierem w tym obszarze. W 2010 roku San Francisco zakazało fast-foodom rozdawania darmowych zabawek. Biuro prokuratora miasta ma także doświadczenie w skutecznym pozywaniu dużych firm w sprawach dotyczących zdrowia publicznego – od producentów tytoniu, przez wytwórców farb ołowiowych, po podmioty odpowiedzialne za kryzys opioidowy. Sprawy te pokazują, że miasto skutecznie wykorzystuje narzędzia prawne do pociągania korporacji do odpowiedzialności za szkody zdrowotne mieszkańców.

Photo: Nothing Ahead on Pexels