Czy diety roślinne chronią bioróżnorodność?

Według najnowszego raportu Food Foundation, systemowe przejście na diety roślinne w Wielkiej Brytanii mogłoby zmniejszyć liczbę gatunków zagrożonych wyginięciem aż o 58% w ciągu najbliższych 100 lat. To działanie miałoby kluczowe znaczenie dla ochrony bioróżnorodności, środowiska naturalnego oraz stabilności samego systemu żywnościowego.

Dane State of Nature 2023 pokazują, że aż jeden na sześć gatunków w Wielkiej Brytanii jest zagrożony wyginięciem, w tym cenne ptaki, takie jak arktyczna mewa południowoszkocka (Arctic Skua). Od 1970 roku średnia liczebność badanych gatunków spadła o 19%, a sytuacja jest szczególnie trudna dla ptaków, płazów, ssaków i owadów, które tracą swoje naturalne siedliska głównie z powodu intensywnego rolnictwa i zmian środowiskowych. Analizy Food Foundation wykazały, że zmiana diety, polegająca na ograniczeniu spożycia mięsa oraz zwiększeniu udziału owoców i warzyw, mogłaby pomóc odwrócić spadki populacji aż ponad 500 zagrożonych gatunków.

Autorki raportu „The Nature and Biodiversity Cost of Our Diets: A Recipe for Extinction?”, opublikowanego przez Food Foundation – organizację doradzającą brytyjskiemu rządowi Partii Pracy w zakresie strategii żywnościowej, prognozują ponadto, że dalsza dewastacja środowiska może zahamować wzrost gospodarczy Wielkiej Brytanii bardziej niż kryzys finansowy z 2008 roku czy pandemia COVID-19.

W jaki sposób?

Obecny system produkcji żywności to jedna z głównych przyczyn niszczenia środowiska. Przemysłowa hodowla zwierząt wymaga ogromnych obszarów ziemi pod uprawę pasz, co często prowadzi do przekształcania naturalnych siedlisk i wycinania lasów. W efekcie dramatycznie kurczy się przestrzeń życia dla dzikich zwierząt i roślin. Produkcja mięsa wiąże się też z zanieczyszczeniami. Pestycydy i nawozy stosowane na polach trafiają do gleby i wód, a gnojowica oraz inne odpady z hodowli dodatkowo obciążają środowisko, zagrażając ekosystemom. Rolnictwo zwierzęce jest ponadto znaczącym źródłem gazów cieplarnianych, takich jak metan, które przyspieszają zmiany klimatu. Te zmiany prowadzą do dalszej degradacji siedlisk i wymierania wielu gatunków. Do tego dochodzi ogromne zużycie wody, zarówno bezpośrednio do pojenia zwierząt, jak i pośrednio na uprawę pasz. Przejście na dietę roślinną zmniejsza presję na te zasoby, pomagając chronić rzeki, jeziora i mokradła – miejsca życia licznych organizmów.

„Ponowne przemyślenie tego, co jemy i jak produkujemy żywność, ma potencjał ograniczenia szkód, jakie obecne systemy żywnościowe wyrządzają przyrodzie i środowisku, a także odblokowania znaczących korzyści dla zdrowia publicznego i gospodarki.” – konkludują autorki.

W lutym 2026 roku brytyjski Komitet ds. Zmian Klimatu (Climate Change Committee, CCC) zaapelował do społeczeństwa o zmniejszenie spożycia mięsa o około 260 gramów tygodniowo, czyli mniej więcej dwóch kebabów lub dwóch pełnych śniadań dziennie. To krok niezbędny, by Wielka Brytania mogła spełnić swoje cele klimatyczne. Choć konieczne są również inne zmiany w zachowaniach osób konsumenckich, ograniczenie spożycia mięsa pozostaje jednym z najważniejszych działań.

Autorki raportu podkreślają „Jesteśmy całkowicie i bezpośrednio zależni od świata przyrody praktycznie we wszystkim, co robimy. Ludzkie życie na najprostszym poziomie istnieje tylko dzięki otaczającemu nas środowisku – od powietrza, którym oddychamy, przez wodę, którą pijemy, po jedzenie, które spożywamy. Przyroda i bioróżnorodność mają kluczowe znaczenie zarówno dla zdrowia planety, jak i ludzi. Jednak obecnie mierzymy się z globalnym kryzysem. Wpływ działalności człowieka na środowisko sprawił, że przekroczyliśmy już sześć z dziewięciu granic planetarnych niezbędnych do zabezpieczenia naszej przyszłości (Richardson K. i in., 2023). Znajdujemy się także w trakcie szóstego masowego wymierania gatunków (World Wildlife Fund, 2022). Ostatnie takie wymieranie doprowadziło do zagłady dinozaurów, natomiast tym razem przyczyną jest działalność człowieka – populacje dzikich zwierząt na świecie zmniejszyły się średnio o 73% w ciągu ostatnich 50 lat (World Wildlife Fund, 2024).”

Przekształcenie produkcji żywności i promowanie roślinnych diet powinno stać się jednym z kluczowych działań zapewniających zrównoważoność naszego zaopatrzenia żywnościowego i ochronę naszej przyszłości.

Photo by Grant Ritchie on Unsplash