Dzieląc kłos na czworo – raport IZG

Raport „Dzieląc kłos na czworo. Czy polski system żywnościowy jest gotowy na przyszłość?” analizuje stan i przyszłość polskiego systemu rolno-żywnościowego w kontekście zmian klimatycznych i obecnego modelu produkcji. Pokazuje, że choć Polska jest samowystarczalna pod względem kalorii, system ma istotne słabości: dominację produkcji zwierzęcej (pochłaniającej większość plonów i zasobów), niedobory produkcji zdrowych produktów (warzyw, strączków), zależność od importu pasz oraz rosnące ryzyka klimatyczne. Raport szczególnie podkreśla wpływ suszy, degradacji gleb i ograniczonych zasobów wodnych, które już dziś powodują miliardowe straty i w przyszłości mogą obniżyć plony nawet o 16–20%.

W opracowaniu wskazano, że obecny model rolnictwa może nie zapewnić stabilnego bezpieczeństwa żywnościowego w dłuższej perspektywie, dlatego kluczowe staje się przyspieszenie działań adaptacyjnych – m.in. lepsze zarządzanie wodą, poprawa jakości gleb, dywersyfikacja upraw i zmiana struktury produkcji. Raport zawiera też rekomendacje dla polityk krajowych i unijnych, akcentując potrzebę inwestycji w odporność systemu żywnościowego.

Główne wnioski raportu:

• Obecny model rozwoju rolnictwa może w najbliższych dekadach nie zapewnić stabilnej podaży żywności ani zdrowej diety dla społeczeństwa.
• Bezpieczeństwo żywnościowe Polski będzie coraz bardziej zależeć od zdolności adaptacji do zmian klimatu, a nie dalszej intensyfikacji produkcji.
• Skala i tempo działań adaptacyjnych w rolnictwie są obecnie niewystarczające względem rosnących wyzwań klimatycznych.
• Rosnący udział produkcji paszowej i przemysłowej, bez odpowiednich działań adaptacyjnych, zwiększa podatność systemu na kryzysy, presję na zasoby wodne oraz zależność od importu, a także generuje wysokie koszty ekonomiczne.

Publikację przygotowała Fundacja Instytut Zrównoważonej Gospodarki.