Globalne wyzwania, lokalne strączki – raport

Raport „Globalne wyzwania, lokalne strączki”, opracowany przez Fundację ProVeg, stanowi podsumowanie debaty eksperckiej poświęconej przyszłości roślin strączkowych w Polsce. Publikacja analizuje rolę tego sektora w kontekście bezpieczeństwa żywnościowego, transformacji systemu żywnościowego oraz wyzwań klimatycznych i geopolitycznych, wskazując na jego znaczenie dla budowy tzw. suwerenności białkowej kraju.

Autorzy i autorki zwracają uwagę, że mimo dynamicznego wzrostu upraw, potencjał sektora pozostaje niewykorzystany. Główne bariery obejmują niską opłacalność produkcji dla rolników, ograniczony transfer wiedzy, słabo rozwiniętą infrastrukturę przetwórczą oraz rozdrobnienie łańcucha dostaw. Istotnym problemem jest także niski poziom krajowej konsumpcji oraz utrwalone bariery kulturowe i informacyjne wokół roślin strączkowych.

Raport wskazuje również na strukturalne niespójności rynku – Polska eksportuje surowce wysokiej jakości, jednocześnie importując przetworzone produkty białkowe, co ogranicza wartość dodaną pozostającą w kraju. W odpowiedzi eksperci podkreślają potrzebę rozwoju krajowego przetwórstwa, lepszej organizacji producentów oraz wprowadzenia mechanizmów kontraktacji.

Wśród kluczowych wniosków raportu pojawia się konieczność traktowania rozwoju roślin strączkowych jako projektu gospodarczego o znaczeniu strategicznym, wymagającego skoordynowanej polityki publicznej. Szczególną rolę mogą odegrać zamówienia publiczne i żywienie zbiorowe jako narzędzia budowania popytu, a także stabilne ramy regulacyjne i systemowe wsparcie finansowe dla sektora. Raport podkreśla również znaczenie edukacji oraz przeciwdziałania dezinformacji w kształtowaniu postaw konsumenckich i debaty publicznej.